«قرص الشمس المتألق» يُضيء المتحف المصري بالتحرير

بعد ترميم جداريات أمنحتب الثالث بخبرات ألمانية وأميركية

تمثال مهيب للملك أمنحتب الثالث وزوجته الملكة تي في المتحف المصري (الشرق الأوسط)
تمثال مهيب للملك أمنحتب الثالث وزوجته الملكة تي في المتحف المصري (الشرق الأوسط)
TT

«قرص الشمس المتألق» يُضيء المتحف المصري بالتحرير

تمثال مهيب للملك أمنحتب الثالث وزوجته الملكة تي في المتحف المصري (الشرق الأوسط)
تمثال مهيب للملك أمنحتب الثالث وزوجته الملكة تي في المتحف المصري (الشرق الأوسط)

خلف التمثال الثنائي المهيب للملك أمنحتب الثالث وزوجته الملكة تي، يستقبل زائر المتحف المصري بالتحرير (وسط القاهرة) معرضاً دائماً يضم جداريات وتماثيل من منشآت ومشاريع الملك، أبرزها جداريات قصره في «الملقطة» غرب الأقصر، التي عُثر عليها في أواخر القرن التاسع عشر، في تجربة تبرز جماليات الفن المصري القديم.

لا يكتفي المعرض بعرض الجداريات والتماثيل، بل يقدّم لمحات معرفية واسعة من قصة أمنحتب الثالث الذي لُقب بـ«قرص الشمس المتألق في جميع الأراضي»، وتولى الحكم في الفترة ما بين 1388 - 1351 قبل الميلاد، وهو أحد أبرز ملوك مصر القديمة بالأسرة الثامنة عشر، وأكثرهم تأثيراً في تاريخ الدولة الحديثة التي امتدت ما بين 1550 - 1070 ق.م.

ويستفيد المعرض من موقعه المفتوح في قلب المتحف المصري العريق، ليُقرّب الزائر من السياق التاريخي لعصر أمنحتب الثالث، فالجداريات الضخمة الملونة، التي نُقلت من جدران قصره الملكي، تحولت إلى نقطة جذب للسائحين والزُوار، يتوقفون أمامها لالتقاط الصور، وأبرزها لوحة ضخمة تمثل الجدار الشمالي لمعبد الملك في وادي السِبع بالنوبة (جنوب مصر) يظهر فيها وهو يقدّم القرابين للإله آمون رع في مشهد يرسّخ الطابع الديني الرسمي لعصره.

جانب من اللوحات الإرشادية لمشروع المعرض الدائم بالمتحف المصري (الشرق الأوسط)

ويصف المرشد المتحفي، محمد أشرف، عصر أمنحتب الثالث بأنه «من أزهى الفترات الثقافية والسياسية في مصر القديمة، حيث شهدت البلاد استقراراً داخلياً، وتأميناً للحدود، وازدهاراً إدارياً وعسكرياً، وقد انعكس هذا الازدهار على الفنون والعمارة التي تميزت بثراء وزخم كبيرين»، كما يقول في كلمته لـ«الشرق الأوسط».

كانت وزارة السياحة والآثار المصرية أعلنت الأسبوع الماضي أن هذه المجموعة التي يعود تاريخ اكتشافها للقرن التاسع عشر، تُعرض لأول مرة في مكان واحد بعد أعمال ترميم مطولة، أُنجزت بالتعاون مع جامعة ميونيخ الألمانية، وبتمويل من «مركز البحوث الأميركي» بالقاهرة. وخلال افتتاح المعرض، أشار الدكتور علي عبد الحليم، مدير عام المتحف المصري، إلى أن هذه الجداريات «تتميز بألوانها الزاهية وزخارفها غير التقليدية، إذ كانت تُزين جدران وأرضيات وسقوف القصر الملكي، مانحةً إياه قيمة استثنائية، بوصفه نموذجاً لفن العمارنة الذي أثّر لاحقاً في فنون عصر الملك إخناتون».

جدارية معروضة من معبد أمنحتب الثالث في وادي السبوع (الشرق الأوسط)

ويتوقف الزائر أمام تفاصيل صغيرة تنتمي لعصر أمنحتب الثالث، منها تمثال يُجسد رأس الملكة «تي»، زوجته، يعلو رأسها تاج يُصوّر حيّة الكوبرا التي تمثل رمزاً للحماية الملكية، وكذلك يبرز تمثال أمنحتب ابن حابو، وهو المهندس المعماري للملك أمنحتب الثالث، الذي قربه وكافأه ببناء تمثال له داخل معبد آمون رع بالكرنك (جنوب مصر) ليُرفع مكانه إلى مصاف الملوك، ويصوّره التمثال وهو يحمل لفافة بردي، بينما تعلو كتفه الأيسر محبرة للكتابة، في دلالة على تقدير لدور الكاتب والمعماري في البلاط الملكي.

جدارية ضخمة تظهر الملك أمنحتب الثالث وهو يقدم القرابين إلى آمون رع (الشرق الأوسط)

وحسب الدكتورة هبة نشأت، أستاذة الآثار بجامعة حلوان، تكمن أهمية هذا المعرض في أنه «يعكس ثمرة جهود بحثية طويلة امتدت لسنوات من العمل الميداني والترميم الدقيق، بين خبراء مصريين وألمان وأميركيين، وهو ما يبرز أهمية التعاون الدولي في حماية التراث»، وتضيف لـ«الشرق الأوسط»: «كما تمنح هذه التجربة بعداً إضافياً للمتحف المصري، إذ يُحوله من مجرد قاعة عرض إلى تجربة تجمع مزيجاً حياً بين التاريخ والبحث العلمي».

جانب من المعرض الدائم بعد ترميم اللوحات (المتحف المصري)

ولا تغيب التفاصيل الطبيعية والزخرفية عن المعرض، بما فيها من طيور وغزلان بريّة ونباتات منقوشة بدقة تحتفظ بألوانها الدافئة رغم مرور آلاف السنين عليها، كما تلفت الأنظار جدارية ضخمة تتجاوز 3 أمتار، يشير إليها المرشد المتحفي محمد أشرف، ويقول إنها «تُظهر في جزئها العلوي الملك أمنحتب الثالث وهو يقدم القرابين إلى آمون رع، بينما يضم جزؤها السفلي نصاً مطولاً يصف بتفاصيل دقيقة تجهيزات المعابد وعبادة آمون رع خلال عهده»، على حد تعبيره.


مقالات ذات صلة

مصر: اكتشاف مقابر أثرية من العصر الروماني بالواحات البحرية

يوميات الشرق جانب من الكشف الأثري في الواحات (وزارة السياحة والآثار)

مصر: اكتشاف مقابر أثرية من العصر الروماني بالواحات البحرية

القيمة الحقيقية لمثل هذه الاكتشافات تكمن في قدرتها على إعادة بناء صورة أكثر اكتمالاً للمجتمع الذي عاش في هذه المنطقة، لا سيما خلال العصر الروماني.

محمد الكفراوي (القاهرة )
ثقافة وفنون ثلاثة مجسمات أموية من قصر الحير الغربي

ثلاثة مجسمات أموية من قصر الحير الغربي

يحتفظ متحف دمشق الدولي بمجموعة كبيرة من قطع نحتية تصويرية تعود إلى الحقبة الأموية، مصدرها قصر يقع على أطراف الطريق بين دمشق وتدمر، يُعرف باسم قصر الحير الغربي.

محمود الزيباوي
يوميات الشرق جانب من الكشف الأثري (وزارة السياحة والآثار)

مصر: اكتشاف بقايا طريق «عسيلة» على الدرب السلطاني في شمال سيناء

يأتي الكشف عن بقايا خان طريق «عسيلة» بشمال سيناء على الدرب السلطاني ليلقي المزيد من الضوء على تاريخ سيناء وطرقها التاريخية.

حمدي عابدين (القاهرة )
يوميات الشرق جانب من الفيديو الذي نشره رامي عادل في منطقة أبو صير (صفحته على «فيسبوك»)

السلطات المصرية تجدد ضوابط دخول المناطق الأثرية

جددت السلطات المصرية تأكيد ضوابط دخول المناطق الأثرية بعد ما أثير حول منع أحد المواطنين من إدخال العلم المصري في أثناء رحلة تريض داخل منطقة آثار أبو صير.

محمد الكفراوي (القاهرة )
يوميات الشرق جانب من الكشف الأثري بالدقهلية (وزارة السياحة والآثار المصرية)

آلاف السنوات تحت الأرض... كشف أثري فريد في دلتا مصر

تعود أقدم المكتشفات في الموقع إلى حضارة مصر السفلى (بوتو الأولى وبوتو الثانية)، التي ترجع إلى النصف الأول من الألف الرابع قبل الميلاد.

«الشرق الأوسط» (القاهرة)

RSF Drones Attack Sudan Capital for Second Day

People clear debris from a mosque that residents said was damaged in a drone strike in Khartoum, Sudan, Wednesday, Aug. 12, 2026. (AP)
People clear debris from a mosque that residents said was damaged in a drone strike in Khartoum, Sudan, Wednesday, Aug. 12, 2026. (AP)
TT

RSF Drones Attack Sudan Capital for Second Day

People clear debris from a mosque that residents said was damaged in a drone strike in Khartoum, Sudan, Wednesday, Aug. 12, 2026. (AP)
People clear debris from a mosque that residents said was damaged in a drone strike in Khartoum, Sudan, Wednesday, Aug. 12, 2026. (AP)

Paramilitary drones on Thursday attacked the Sudanese capital Khartoum for the second day in a row, an AFP correspondent and witnesses reported.

Since April 2023, Sudan has been ravaged by war between the Sudanese military, led by its chief Abdel Fattah al-Burhan, and the paramilitary Rapid Support Forces (RSF), commanded by Burhan's former deputy Mohamed Hamdan Daglo.

The latest attack comes a day after the RSF launched far-reaching coordinated drone strikes targeting five army-controlled cities hundreds of kilometers apart.

On Thursday, an AFP correspondent in the capital reported the firing of anti-aircraft missiles from Omdurman, Khartoum's twin city, followed by the sound of an explosion.

"Military air defenses engaged with the militia's drones and downed them," an army source told AFP.

Witnesses in central Khartoum and Khartoum North across the Nile river also reported seeing drones in the sky and hearing explosions.

Across the country, aid workers estimate more than 200,000 people have been killed in what the UN calls a "war of atrocities". The conflict has also caused the world's largest hunger and displacement crises.

Burhan and Daglo, allies until they fell out in a bitter power struggle, have spent most of the war in a relative stalemate, unwilling to hold negotiations while vying for a decisive battlefield advantage.

The RSF last year consolidated its hold on the vast western region of Darfur and has since pushed to seize territory in the southern Kordofan region and along the southeastern Ethiopian border.

The army holds Sudan's center, north and east, and last month clinched a victory in Kordofan by pushing the RSF off a key highway leading to the capital.

Daglo in the aftermath said he would "unleash" his fighters -- already accused of war crimes including genocide -- and his forces have since repeatedly threatened a large-scale retaliatory attack.


Netanyahu'nun bakanlarından biri, 7 Ekim başarısızlıklarının ardından onu yönelik darbe planı hazırladı

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Kudüs'te düzenlediği basın toplantısında, 19 Mart 2026 (AFP)
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Kudüs'te düzenlediği basın toplantısında, 19 Mart 2026 (AFP)
TT

Netanyahu'nun bakanlarından biri, 7 Ekim başarısızlıklarının ardından onu yönelik darbe planı hazırladı

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Kudüs'te düzenlediği basın toplantısında, 19 Mart 2026 (AFP)
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Kudüs'te düzenlediği basın toplantısında, 19 Mart 2026 (AFP)

İsrail’de önümüzdeki ekim ayında yapılması planlanan genel seçimler yaklaşırken, kampanya süreçlerine küçümsenemeyecek düzeyde dezenformasyon içeren propaganda yöntemleri damgasını vuruyor. Öyle ki Likud Partisi'nin üst düzey isimlerinden biri, mevcut durumu açıklamak için “Hayatımda siyasi yaşamda bugünkünden daha alt bir seviyeye şahit olmadım” ifadelerini kullandı.

Söz konusu tepkiyi gösteren ve kısa bir süre öncesine kadar hükümette Medya ve Propaganda Dairesi Başkanı olarak görev yapan Dr. Ran Baratz, “Başbakan Binyamin Netanyahu ile onun bakanlar, milletvekilleri ve üst düzey bürokratlardan oluşan yakın çevresinin ön seçimlerde, seçim listesinin oluşturulmasında ve genel olarak diğer konularda yaptıkları utanç verici”değerlendirmesinde bulundu.

Seçim yarışında patlak veren en son skandallardan biri ise Netanyahu’nun çarşamba sabahı yaptığı bir paylaşım oldu. Netanyahu, Kudüs’teki dev Malha alışveriş merkezine gerçekleştirdiği ziyaret sırasında çekilen ve etrafındaki çok sayıda kişinin kendisine yönelik tezahüratta bulunarak güçlü desteklerini ilan ettiği bir video görüntüsünü yayımladı.

Netanyahu videoda, kendinden emin gözlerle kameraya bakarak şu ifadeleri kullanıyordu:

“Muhteşem bir halkımız var, onlarla karşılaşmak ne kadar güzel. Çocuklarıyla anneleri, Yahudileri ve Arapları, askerleri ve engellileri, benimle fotoğraf çektirmek isteyen o harika çocuğu gördüm.”

Ancak gazeteciler bu videoyu dikkatle inceleyip görüntüleri analiz ettiklerinde, Netanyahu ile birlikte görünen herkesin bileğinde, tıpkı otellerin konuklarını konaklama süreleri boyunca ayırt etmek için taktığı siyah bilekliklerden olduğunu tespit ettiler. Bu durum, Netanyahu'ya yaklaşmasına izin verilen herkesin önceden özenle seçildiği anlamına geliyor. Basında, bu kişilerin Likud Partisi üyeleri ya da Netanyahu'yu alkışlamak üzere tutulmuş kişiler olduğuna dair değerlendirmeler yer aldı.

Netanyahu'ya yakınlığıyla bilinen sağcı gazeteci Amit Segal ise imzasını taşıyan bir haberde, Başbakan Netanyahu’nun 7 Ekim 2023'teki Hamas saldırısından birkaç ay sonra Likud Partisi içinden bir darbe girişimine maruz kaldığını ortaya koydu.

Segal'a göre işin garip yanı, bu darbe girişimine liderlik eden kişinin bizzat Netanyahu hükümetinin üyelerinden biri olan Ekonomi Bakanı Nir Barkat olmasıydı.

Dev bir servete sahip büyük bir iş insanı olan Barkat, 10 yıl boyunca Kudüs Belediye Başkanlığı yapmış, geniş ilişki ağlarına sahip ve parti üyelerine sunduğu görkemli ziyafet masalarıyla tanınan bir isim.

Segal'ın aktardığına göre Barkat, bakanlar ve milletvekilleriyle birçok kez iletişim kurarak genel bütçe kanununu hükümsüz hale getirmek suretiyle Netanyahu'yu devirmek gerektiğine onları ikna etmeye çalıştı. Zira kanun, bütçeyi meclisten geçirememesi durumunda hükümetin düşeceğini öngörüyordu.

Barkat, bu girişiminde koalisyon dışındaki milletvekilleriyle de koordinasyon kurmaya çalıştı ve kendisinin Netanyahu'nun yerine başbakan ile Likud Partisi lideri seçilmesini öngören planı hayata geçirmek için yüksek ücretlerle çalışan bir danışman ekibi kurdu.

Ancak Netanyahu'ya sadık bakanlardan Haim Katz, vakit kaybetmeksizin Netanyahu'ya giderek planı haber verdi. İkili, bu girişimi akamete uğratmak için sessizce çalışmaya başladı ve nitekim bunda başarılı oldu.

Gazeteci Segal, masum olduğunu düşünüyorsa kendisini hakaret ve iftira suçlamasıyla mahkemeye vermesi konusunda Barkat'a meydan okusa da bazı siyasi çevreler bu komplonun ifşası için iki yıl beklenmiş olmasını şüpheyle karşıladı. Söz konusu açıklamanın, Netanyahu'nun kendisine karşı komplo kurulan mağdur rolünü oynama ve iç seçimlerde Barkat'ın konumunu zayıflatma çabalarının bir parçası olma ihtimalini güçlü gördüler.

Segal, Netanyahu'nun Barkat'ı neden cezalandırmadığı ve bakanlık görevinde tutmaya devam ettiği yönündeki bir soruya “Belki de o dönemde konuyu büyütmek istemedi ve Barkat'ın Knesset'teki koltuğunu kaybetmeyi göze alamadı. Belki de Barkat o sıralarda Likud üyelerini desteklemek için mali bir fon oluşturduğu içindi” yanıtını verdi.

Yorumcular, Likud Partisi'nin önümüzdeki pazartesi günü gerçekleştirilecek ön seçimler öncesinde şiddetli bir iç gerilimle karşı karşıya olduğunu belirtti.


Gaza Cancer Patients Face Rising Death Rate Amid Israeli Curbs, Doctors Say

Palestinian cancer patient Elham Al-Sakafi, 38, speaks to a doctor after receiving nutritional intravenous fluids at Al-Shifa Hospital in Gaza City, August 6, 2026, according to medics. (Reuters)
Palestinian cancer patient Elham Al-Sakafi, 38, speaks to a doctor after receiving nutritional intravenous fluids at Al-Shifa Hospital in Gaza City, August 6, 2026, according to medics. (Reuters)
TT

Gaza Cancer Patients Face Rising Death Rate Amid Israeli Curbs, Doctors Say

Palestinian cancer patient Elham Al-Sakafi, 38, speaks to a doctor after receiving nutritional intravenous fluids at Al-Shifa Hospital in Gaza City, August 6, 2026, according to medics. (Reuters)
Palestinian cancer patient Elham Al-Sakafi, 38, speaks to a doctor after receiving nutritional intravenous fluids at Al-Shifa Hospital in Gaza City, August 6, 2026, according to medics. (Reuters)

Gaza cancer patients are dying at two to three times the pace they did before the start of the war in the territory, as Israel blocks many from travelling for treatment after destroying the only local specialized facility, Gaza doctors said.

Israel blew up Gaza's specialized cancer hospital last year after saying troops found a tunnel used by Hamas running beneath it. That means that an estimated 17,000 Gazans with cancer have no local option for chemotherapy or other advanced therapy.

Few Palestinians can afford to travel for treatment, and those who can face Israeli restrictions. The military imposes strict caps on daily crossings to Egypt, despite a 2025 Israel-Hamas ceasefire deal that requires free movement in and out.

Asked for comment, COGAT, the Israeli military agency that controls access to Gaza, said it coordinates medical evacuations with the World Health Organization. To depart, Gazans must have a ‌valid request from a ‌receiving country and pass "required security screening," COGAT said.

The WHO did not immediately respond to a ‌request ⁠for comment.

RACE AGAINST TIME

For ⁠Khuloud Abu Sahmoud, a Palestinian mother-of-two with advanced ovarian cancer, the wait for treatment abroad has become a race against time as her cancer spreads.

"Every day my disease progresses, and my condition is tragic. My fingernails have all fallen out – I have none left. I am just waiting to die."

Abu Sahmoud, 33, said she has been waiting to exit Gaza for treatment in Egypt or further afield since the ceasefire was struck last October. In that time, the cancer has spread to her lungs and bones, she says.

COGAT said around 5,800 Gazans needing medical treatment have exited to Egypt since Israel agreed in February to a limited reopening of the Rafah border crossing, largely shut during the ⁠war that began in 2023.

"Medical evacuations are in no sense restricted by the State of Israel ‌but are wholly dependent on the receiving country's request; without the official request, ‌COGAT cannot coordinate a patient's leave," COGAT said.

Palestinian health officials said 11,000 people, including patients, had gone through Rafah since it reopened, fewer than half ‌the number that had been expected under the ceasefire deal.

A further 20,000 patients, including 5,000 with cancer, are registered for treatment ‌abroad but not yet permitted to leave, the officials said.

TOXIC CHEMICAL EXPOSURE

The ceasefire ended major fighting but left Israeli forces in control of more than half of Gaza, since expanded to around two-thirds. Nearly all of Gaza's more than 2 million people live in a Hamas-controlled strip along the coast, mostly in makeshift tents or shelters in damaged buildings.

Before the war, local health services had made advances thanks to investment from abroad and persistence ‌from local doctors, a Reuters investigation found.

But most Gaza hospitals were destroyed or damaged in the war, and those that remain operational have been stripped of up to 70% of essential ⁠medical supplies, including those needed ⁠for cancer treatment and diagnostic services, doctors said.

Among those killed by Israel during the war were dozens of highly qualified specialists, including cancer experts operating in the Turkish-Palestinian Friendship Hospital, demolished in an Israeli controlled demolition in March 2025.

"We have been recording a significant number of deaths, ranging from three to five daily, because patients are not receiving the chemotherapy needed to save their lives," said Mohamed Abu Selmia, head of Gaza's biggest hospital, Al-Shifa.

Sobhi Skaik, a Palestinian surgeon who was head of the Turkish-Palestinian Friendship Hospital, said the death rate before the war was about one to two per day. Some pre-war statistics put the figure at around 1.7 per day, he said.

He said the rising deaths were due mostly to an absence of local treatment and to border restrictions. But he also said that cancer itself may be spreading at a faster rate due to the presence of toxic materials from Israeli explosives dropped on Gaza.

There were some 11,000 registered cancer patients in Gaza before the war started following the October 7, 2023, Hamas attacks on southern Israel, after which registrations largely stopped, Skaik said.

He estimated that another 6,000 Gazans had likely developed cancer since.

"Some people can be treated if diagnosed in early stages, but they are wandering around the tents sick, unaware, and with no help," Skaik said.