İran seçimlerinde düşük katılımın sebepleri neler?

İran seçimlerinde düşük katılımın sebepleri neler?

Pazartesi, 24 Şubat, 2020 - 14:30

İran’da Cuma günü düzenlenen 11’inci Meclis Seçimlerinde sandalyelerin büyük bir bölümünü alan muhafazakar kanada yakın gazeteler, seçimlere yönelik katılım oranının 1979 Devrimi’nden bu yana en düşük seviyeyi görmesinin arkasındaki sebepleri inceledi.

İran Devrim Muhafızları Ordusu’na (DMO) yakınlığıyla bilinen Vatan İmruz gazetesi, katılım oranlarının düşük gelmesinin ardından Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani’yi hedef tahtasına koydu. Gazete dünkü sayısında manşetinde etrafında mor ışık dalgası olan bir anahtar resmini yerleştirdi. Bu aslında Ruhani’nin 2013 ve 2017 seçimlerinde kullandığı anahtar sloganına ve seçim kampanyalarında kullandığı mor rengine bir işaretti. Resmin sol tarafına ise Ruhani’ye dolaylı bir göndermede bulunarak ‘Mor Koronavirüsü’ ifadesi kullanılıyor. Gazetenin konuyla ilgili yazısında, “Daha önceki dönemlere kıyasla insanların katılım oranındaki düşüklüğün asıl sebebi nedir? Yetersizlik, az tedbir alınması ve az çalışılması. Hükümet politikalarında parlamentoya bağlılık başarısızlığa neden oldu ve bir kısım insanların bu sistemin etkinliğine yönelik güvenini zedeledi” ifadelerine yer verdi.

Ferhihtegan gazetesi de Ruhani destekçilerinin 2017 seçimleri sonrasında yaptıkları kutlamaların bir fotoğrafına yer vererek şu başlığı kullandı: “Ruhani hükümetine karşı aktif ve düşük katılım.” Gazetenin haberinde, önceki gün yayınlanan resmi olmayan seçim sonuçlarına işaret edilerek, bu sonuçların ‘parlamentonun gidişatında ciddi bir değişiklik’ olacağı anlamına geldiği belirtildi. Haberde, “Seçimler, hükümetin düşünceleri konusunda bir referanduma dönüştü” ifadeleri kullanıldı. İran’ın dini lideri Ali Hamaney’in Yardımcısı Ali Ekber Velayeti’ye yakın gazete, koronavirüs faktörünü göz ardı ederek, toplumdaki büyük çaplı rahatsızlığın Ruhani hükümetinin ekonomi politikalarından kaynaklandığını savundu.

DMO’ya bağlı Cevan gazetesi de manşetine seçimlerdeki katılım oranının düşük olmasıyla ilgili değerlendirmelere yer verdi. Gazete yazısında, “Katılımdaki düşüşten bahsederken, tek bir etmenin etkili olduğu söylenemez. Fakat doğrusu, bazı kişilerin adaylık başvurusunun reddedilmesi bu düşüşün temel nedeni değil” ifadelerini kullandı.

Cevan gazetesinin Genel Yayın Yönetmeni, ilgili makaleyi yayınlamadan önce Twitter hesabından paylaştığı ankette katılımın düşüklüğüne ilişkin 4 seçenek sundu. 13 bin 274 hesap ankete katıldı. Düşük katılımın gerekçesi olarak, ankete katılanların yüzde 11’i ‘adaylık başvurularının reddedilmesi’ olan birinci seçeneğine, yüzde 44’ü ‘ekonomik sorunlar’ seçeneğine, yüzde 39’u ‘geçen yıl yaşanan gelişmeler’ (protestoların bastırılması ve Ukrayna uçağının düşürülmesi) seçeneğine ve sadece yüzde 6’sı ise koronavirüs seçeneğine oy verdi.

Haras gazetesinin Genel Yayın Yönetmeni ise 40 yıldan bu yana 10 defa düzenlenen parlamento seçimlerinde en yüksek katılımın yüzde 71, en düşük yüzde 51 olduğuna işaret ederek, “Önceki seçimlere kıyasla katılım düştü” diye yazdı. Gazetenin Genel Yayın Yönetmeni, katılımın düşük olması ve muhafazakarların çoğunluğu kazanması meselelerinin açık bir durum olduğunu belirterek, adaylık başvurularının reddedilmesinin düşük katılıma neden olmadığını savundu.

Gazete asıl sebepleri sıraladığı yazısında ilk sırada, seçimden iki gün önce koronavirüsün yayılması ve batı medyasının bunu kullanarak İran halkı arasında endişe yaratması olduğunu belirtti.

İkinci sebep olarak, İran Cumhurbaşkanı Ruhani’nin vaatlerine bağlı kalmaması gösterildi. Yazıda, Ruhani’nin verdiği vaatlere bağlı kalmamasının seçmenlerde güvensizlik duygusu oluşturduğu kaydedildi.

Üçüncü sebep olarak, Kasım ayında benzin zammına tepki olarak başlatılan protestolara işaret edildi. Dördüncü nedenin Ruhani’nin Anayasayı Koruma Konseyi’ne saldırması olduğu ifade edildi.

Beşinci sebep olarak, dolaylı yoldan BBC Farsça yayınlarına işaret edildi. Daha önce DMO istihbaratı tarafından gözaltına alındığı sırada cinsel taciz tehditlerine maruz kalan doğa aktivistine ait görüntülerin BBC Farsça servisi tarafından yayınlanmasına göndermede bulunuldu.

Gazete katılımın düşük olmasını etkileyen sebeplerin altıncısını, İran kamuoyunun parlamentoya bakış açısı olduğunu belirtti. Gazeteye göre, kamuoyu parlamentoyu hem yasa çıkarma hem de hükümeti denetleme noktasında ‘faydasız bir kurum’ olarak görüyor.

Gazete ayrıca 90 milletvekilinin adaylık başvurusunun reddedilmesinin ‘bunda bir hiçbir etkisi olmadığını’ savundu.

Yedinci sebep olarak, İçişleri Bakanlığı’nın yurtdışındaki vatandaşların seçimlere katılımına yeterli ölçüde önem göstermediği belirtildi.

Gazete son olarak, seçimleri kazanan kanadın biriken talepler, düşmanın uyguladığı ekonomik ve psikolojik baskılarla baş etmesi gerekeceği uyarısında bulundu.


Editörün Seçimi

Multimedya