Afganistan'da şiddetin azaltılmasına yönelik uygulamalar bugün başlıyor

Afganistan'da şiddetin azaltılmasına yönelik uygulamalar bugün başlıyor

Cumartesi, 22 Şubat, 2020 - 09:30
Şiddeti azaltma adımı, Pentagon’a Afganistan’daki 12 ila 13 bin arasındaki kuvvetinin neredeyse yarısını geri çekme imkanı sağlayacak (AFP)
Washington/Elie Yusuf

ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo, geçen cuma günü yaptığı açıklamada ABD’nin Afganistan’ın tamamında şiddeti azaltmak için ortaya konulan anlayış doğrultusunda, 29 Şubat’ta Taliban ile bir anlaşma imzalamaya hazırlandığını duyurdu. Pompeo yayınladığı bildiride, ABD’nin ‘Afganistan’daki savaşı sona erdirmek, ABD ve Koalisyon güçlerinin varlığını azaltmak ve hiçbir terör grubunun Afganistan topraklarını ABD’yi ve müttefiklerini tehdit etmek için platform olarak kullanmamasını sağlamak’ için Taliban ile yoğun görüşmelerde bulunduğunu bildirdi.

Pompeo, son haftalarda ulusal birlik hükümetine danışarak ABD müzakerecilerinin Doha’da Taliban ile ülke genelinde şiddeti büyük ölçüde azaltma hususunda bir anlayışa ulaştıklarını söyledi. Söz konusu anlayışın başarılı bir şekilde uygulanmasıyla ABD ve Taliban arasındaki anlaşmada ilerleme kaydedilmesi bekleniyor. Pompeo bu çerçevede yaptığı açıklamada Afganlar arasındaki müzakerelerin yakında başlayacağını ve bu temel adımın Afganlar için kapsamlı ve kalıcı bir ateşkes ile gelecek için siyasi bir yol haritası inşa edeceğini vurguladı.

Afgan bir hükümet yetkilisi, 21 Şubat’ta Taliban, ABD ve Afganistan güvenlik güçleri arasındaki gerilimi azaltma anlaşmasının iki taraf arasında imzalanmadan önce, cumartesi günü başlayacağını duyurmuştu. Afganistan Ulusal Güvenlik Konseyi sözcüsü Cevad Faysal, AFP'ye yaptığı açıklamada “Şiddetin azaltılmasına 22 Şubat’ta başlanacak ve bir hafta devam edecek” dedi.

Kısmi ateşkes uygulanması halinde bu, Afganistan’da 18 yıldan fazla süredir devam eden kanlı çatışmalardan sonra tarihi bir adım olacak ve savaşı sona erdirebilecek bir anlaşmanın yolunu açabilecek. Taliban ile bir yıldan uzun bir süredir görüşmelerde bulunan ABD güvenlik garantileri karşılığında binlerce askerin geri çekilmesini sağlayacak bir anlaşmaya varmaya çalışıyor. Taliban hareketi bu hafta, ABD ile ay sonuna kadar bir anlaşma imzalanacağını açıkladı.


Doha’da Taliban liderlerinden olan siyasi komite üyesi Molla Abdusselam Hanefi konuya dair şunları söyledi:

“Şu an müzakereler sonuçlandı. İki taraf barış anlaşmasının nihai taslağını hazırlamaya başladı. Taraflar, anlaşmayı imzalamadan önce uygun bir atmosfer sağlayarak bu ayın sonuna kadar anlaşma imzalama hususunda uzlaşı sağladı.”

Uygun atmosferin nasıl olacağına dair ayrıntı vermeyen Hanefi, Afganlar ile müzakerelerin de ancak toplu bir esir takası sonrasında gerçekleşebileceğini belirtti. Molla Abdusselam Hanefi, “5 bin Taliban esiri, bin Afgan güvenlik gücü ile değiştirilecek” dedi. Ancak Afgan yetkililer daha önceki açıklamalarında söz konusu takas meselesinin Afgan görüşmeleri sırasında ele alınacağını bildirmişti.

New York Times gazetesinin bir Afgan yetkiliden aktardığına göre Afganistan yönetiminin seçim kriziyle uğraşması süreci başarısızlığa uğratabilir. Seçim sonuçlarının şüpheli bir şekilde 5 ay ertelenmesinin ardından mevcut Cumhurbaşkanı Eşref Gani’nin yeniden 5 yıllık bir dönem kazandığını duyurması, ‘Afgan seçim komisyonunu tamamen lehine çalışmakla’ suçlayan rakibi Abdullah Abdullah’ın güçlü muhalefetine yol açtı.

Abdullah, cumhurbaşkanlığı seçimlerinde zafer ilan ederken, yandaşlarını da kendi hükümetini kurmaya çağırdı.

Diğer yandan ABD temsilcisi ve Taliban'la yürütülen görüşmelerin kilit isimlerinden olan başmüzakereci Zalmay Halilzad, ön barış sürecinin ayrıntılarını tartışmak üzere Kabil'e gitti. Halilzad, seçim sonuçlarının ilanı sonrasında Afgan elitlerin yeni siyasi engellerin üstesinden gelme çabaları kapsamında Afgan yetkililerle görüşmeler gerçekleştiriyor. “Temkinli bir iyimserlik içindeyim. Ama yeterince de gerçekçiyim ve ileride birçok zorluğun olduğunu biliyorum” diyen Halilzad, aylarca devam eden görüşmeler sonrasında hem Afganistan hükümetinden hem de Taliban’dan güvenlik garantileri aldığını söyledi.

Bazı Afgan yetkililer, şiddeti azaltma adımının ülkenin her bölgesini kapsayacağını ve tüm çatışan tarafların saldırı operasyonlarını durduracağını açıkladı. Şiddeti azaltma durumu, Taliban’ın herhangi bir anlaşma öncesinde unsurlarını kontrol edebileceğini ve iyi niyetini gösterecek. Bu durum ayrıca Pentagon’a Afganistan’daki 12 ila 13 bin arasındaki kuvvetinin neredeyse yarısını geri çekme imkanı salayacak. AFP’nin aktardığına göre Taliban’ın kalesi sayılan Afganistan’ın güneyindeki Kandahar vilayetinden bir Taliban unsuru, 22 Şubat'tan itibaren şiddeti azaltmaya yönelik talimatlar aldıklarını bildirdi.

ABD medya organlarına göre şiddeti azaltma süreci devam ederse bu adımı ABD ve Taliban arasında binlerce ABD kuvvetinin geri çekileceği geniş bir anlaşma takip edecek ve Taliban, Afgan liderlerle doğrudan görüşmelere başlayacak. ABD ve Taliban arasındaki barış anlaşması geçen eylül ayında müzakere edilen anlaşma ile aynı çerçeveye sahip. Eylül ayındaki müzakereler, Taliban’ın bir1 ABD askerinin ölümüyle sonuçlanan saldırısı sonrasında Trump tarafından askıya alınmıştı.

Anlaşma, Taliban’ın Batı’ya terör gruplarını barındırmama sözü vermesi karşılığında ABD kuvvetlerinin Afganistan’dan geri çekilmesini öngörüyor. Bununla birlikte bazı gözlemciler, özellikle Afganistan’da kan dökülmesini durdurma çabalarının karmaşık olması ve her zaman başarısızlık yaşanması dolayısıyla olası bir ateşkesin riskli olacağına dair uyarıda bulundu. Gözlemciler ayrıca çatışan tarafların ateşkesi ‘kuvvetlerini yeniden şekillendirmek ve savaş alanındaki konumlarını iyileştirmek’ için kullanabileceğine dikkat çekti.

Taliban hareketinin ikinci yetkilisi Siraceddin Hakkani, hareketin Washington ile imzalanacak anlaşmaya saygı göstermeye ‘tamamen bağlı’ olduğunu söyledi. Hakkani, New York Times için kaleme aldığı makalede “Gökyüzünden ölüm yağdırsa bile 20 yıldır acı bir şekilde savaştığımız düşmanla söz konusu görüşmelere bağlı kaldık. Bu görüşmeler, düşmanlıkları sonlandırma ve ülkemize barış getirme taahhüdümüze tanıklık ediyor” ifadelerine yer verdi. Siraceddin Hakkani, Washington’ın ‘terörist’ olarak sınıflandırdığı bir ağa liderlik ediyor. Ağ, Afganistan'daki isyanın en kanlı grubu olarak nitelendiriliyor.


Editörün Seçimi

Multimedya