Tunus: Kays Said, Meclis'i feshedip seçimleri tekrarlayacak mı?

Tunus: Kays Said, Meclis'i feshedip seçimleri tekrarlayacak mı?

Pazartesi, 17 Şubat, 2020 - 12:30
İstanbul/Şarku'l Avsat

Hamadi Muammeri

İslamcı çizgideki Nahda Hareketi’nin İlyas el-Fahfah’ın kurmaya çalıştığı yeni hükümette yer almama ve güvenoyu vermeme kararı, geçen Kasım ayında yapılan yasama seçimlerinin nihai ve resmi ilanından bu yana parti çekişmeleriyle boğuşan ülkedeki siyasi krizi derinleştirdi.
Beklenti hali

Meclis'teki sandalye dağılımı şöyle: Nahda Hareketi 52, Tunus’un Kalbi 38, Onur Koalisyonu, 21 ve Özgür Anayasa Partisi’nin 17.

Fahfah hükümetine oy vermeme kararı alması sonrasında Tunus kamuoyunda bir beklenti hali ve belirsizlik durumu mevcut.

Fahfah, 15 Şubat Cumartesi akşamı, Nahda Hareketi’nden de isimlerin dahil olduğu, 29 bakandan oluşan hükümetinin şeklini sunmuştu.

Anayasa değişikliği ve seçim kanununa ilişkin çözüm

Bu gerçekler çerçevesinde Fahfah hükümetini bekleyen kader ne? Ülkenin ulaştığı bu siyasi çıkmazın nedenleri neler?

Şarku’l Avsat’ın Independent Arabia’dan aktardığına göre siyasi analist Velid Lukini, Tunus’un, anayasa ve seçim yasasıyla ilgili ve seçim faktörü olmak üzere iki ana nedenden dolayı bugün bu pozisyona ulaştığını ifade etti. Lukini, aynı anayasanın ve aynı seçim yasasının devamlılığının, Tunus’a siyasi ve gelişimsel yarar sağlamayacağını, yoksul ve işsizlerin taleplerine yanıt vermeyeceğini vurguladı.

Analist, ülkedeki siyasi sahnedeki mevcut çatışmaya ve Kays Said’in yerel, bölgesel ve ulusal boyuta dayalı, parti karşıtı yeni bir seçenek sunduğu konuşmasına da dikkati çekti.
İstikrarsızlık

Bu çatışma, Tunus’un siyasi istikrarsızlığa neden olurken, parlamentoyu da ‘koltuk elde etmek için gereken asgari oy sayısı’ hususunda bir yasa tasarısını tartışmaya itti. Bu çerçevede siyasi analist Velid Lukini, “Tek başına yasama, yeterli değil. Zihniyetler değiştirilmeli, bozulan ekonomik ve toplumsal koşullar ışığında ülkeye hizmet etmeyen partizan ideolojik çatışmaların üstesinden gelinmelidir” dedi.

Ulusal İstatistik Enstitüsü’ne göre ekonomik büyümenin, 2018 yılındaki yüzde 2,7 büyüme oranına kıyasla 2019 yılında yüzde bir sınırına düştüğüne dikkat edilmesi gerekiyor. Söz konusu büyüme oranı, hükümetin bu yıl için genel bütçede belirlediği beklentilerinden çok uzak görünüyor.
Ulusal, siyasi ve ekonomik diyalog

Bu durumdan kurtulmak için mümkün olan çözümlere de değinen Lukini, ekonomik meselenin, Tunusluların, bu hususta bir diyalog başlatmasını ve gelecek 5 ila 7 yıl için entegre bir program formüle etmesi gerektirdiğini vurguladı. Aktivist ayrıca, bu adımın, partilerin ve tüm siyasi aktörlerin ülkedeki ekonomik durumu tüm siyasi ve ulusal örgütlerin huzurunda dikkate alması amacıyla gerektiğini söylerken, partilere de çatışmaları ve kutuplaşmayı aşma, ülkenin çıkarlarını tüm dar hususların üzerine koyma çağrısında bulundu.
Nahda’nın kuralları sabit

Öte yandan yaklaşan (ve eğer onaylanırsa erken) yasama seçimlerini kazanmak için Nahda Hareketi’nin güvenceleri hususunda bir soruyu da yanıtlayan Velid Lukini, tarafların bu siyasi uygulama sahnesinden bıkmış olmaları dolayısıyla Tunusluların oy kullanma konusunda isteksiz olacaklarını belirtti. Lukini, seçimlerin tekrarlanmasının, siyasi açıdan maliyetli olacağına da dikkati çekti. Ancak Nahda’nın, her halükarda bugün diğer partilerde yaşanan ayrışmalardan faydalanacağını ve seçmenlerinin de seçim gününde oy kullanmaktan vazgeçmeyeceğini söyleyen Lukini, diğer partilerin de seçim yarışını kaybedebileceğini vurguladı. Lukini ayrıca, “Nahda, siyasi sahneyi o kadar iyi yorumluyor ki siyasi ‘taktiği’, diğer partilerden daha iyi anlayan neredeyse tek siyasi partidir” dedi.
Anayasalar, en güçlüsü

Velid Lukini, Nahda ile mücadele edebilecek tek partinin, Burgibacı eski Sosyalist Düstur Partisi mensuplarına göre, kitlesel ve harekete geçebilen bir parti olması dolayısıyla, şu an Abir Musa liderliğindeki Özgür Anayasa Partisi olduğunu söyledi. Analist, Burgibacı Laik çizginin, Tunus’ta yeni bir siyasi sahne planlamak için üst sıralara yükselmesi ve iç mücadelenin üstesinden gelmesi gerektiğini vurguladı.

Parlamentonun feshedilme olasılığına da değinen Lukini, bu olasılığın, Fahfah’ın parlamentoda güven kazanmasından daha yakın olduğunu ifade etti.
Said, ulusal kuruluşlarla bir araya geliyor

Halk Hareketi, Nahda’nın kararının ‘Tunus’u kaosa sürüklemekle aynı’ olduğunu belirtirken, Demokratik Akım da hareketin bakanlarının bağımsız yetkinliklerle tazmin edilmesi çağrısı yaptı.

Bu atmosfer ortasında, hükümeti kurmakla görevli ve Sanayi, Ticaret ve Zanaatkarlar Birliği Başkanı İlyas el-Fahfah ile Genel İşçi Sendikası Genel Sekreteri arasında bir görüşme gerçekleşti. Bu görüşmeden, tarafların ulusal yeterliliklere sahip olabilecek üçüncü bir hükümete yöneldiği, sonuç olarak da Kays Said’in siyasi partilerden geri çekilerek, seçim kampanyasında sunduğu siyasi projeleri için zemin oluşturmaya hazırlandığı anlaşılabilir.

Gelecek saatlerde, Fahfah hükümetinin faaliyete başlaması ve (Tunus’un Kalbi veya Nahda ile yeni ittifaklar kurmak için) hassas ulusal ve bölgesel koşul çerçevesinde, çeşitli sınırlı senaryolar, hükümetin yararına olabilir ya da Tunusluların, meclisteki temsilcilerini seçmek için tekrar sandıklara geri dönmelerine yol açabilir.İslamcı çizgideki Nahda Hareketi’nin İlyas el-Fahfah’ın kurmaya çalıştığı yeni hükümette yer almama ve güvenoyu vermeme kararı, geçen Kasım ayında yapılan yasama seçimlerinin nihai ve resmi ilanından bu yana parti çekişmeleriyle boğuşan ülkedeki siyasi krizi derinleştirdi.
Beklenti hali

Meclis'teki sandalye dağılımı şöyle: Nahda Hareketi 52, Tunus’un Kalbi 38, Onur Koalisyonu, 21 ve Özgür Anayasa Partisi’nin 17.

Fahfah hükümetine oy vermeme kararı alması sonrasında Tunus kamuoyunda bir beklenti hali ve belirsizlik durumu mevcut.

Fahfah, 15 Şubat Cumartesi akşamı, Nahda Hareketi’nden de isimlerin dahil olduğu, 29 bakandan oluşan hükümetinin şeklini sunmuştu.
Anayasa değişikliği ve seçim kanununa ilişkin çözüm

Bu gerçekler çerçevesinde Fahfah hükümetini bekleyen kader ne? Ülkenin ulaştığı bu siyasi çıkmazın nedenleri neler?

Şarku’l Avsat’ın Independent Arabia’dan aktardığına göre siyasi analist Velid Lukini, Tunus’un, anayasa ve seçim yasasıyla ilgili ve seçim faktörü olmak üzere iki ana nedenden dolayı bugün bu pozisyona ulaştığını ifade etti. Lukini, aynı anayasanın ve aynı seçim yasasının devamlılığının, Tunus’a siyasi ve gelişimsel yarar sağlamayacağını, yoksul ve işsizlerin taleplerine yanıt vermeyeceğini vurguladı.

Analist, ülkedeki siyasi sahnedeki mevcut çatışmaya ve Kays Said’in yerel, bölgesel ve ulusal boyuta dayalı, parti karşıtı yeni bir seçenek sunduğu konuşmasına da dikkati çekti.
İstikrarsızlık

Bu çatışma, Tunus’un siyasi istikrarsızlığa neden olurken, parlamentoyu da ‘koltuk elde etmek için gereken asgari oy sayısı’ hususunda bir yasa tasarısını tartışmaya itti. Bu çerçevede siyasi analist Velid Lukini, “Tek başına yasama, yeterli değil. Zihniyetler değiştirilmeli, bozulan ekonomik ve toplumsal koşullar ışığında ülkeye hizmet etmeyen partizan ideolojik çatışmaların üstesinden gelinmelidir” dedi.

Ulusal İstatistik Enstitüsü’ne göre ekonomik büyümenin, 2018 yılındaki yüzde 2,7 büyüme oranına kıyasla 2019 yılında yüzde bir sınırına düştüğüne dikkat edilmesi gerekiyor. Söz konusu büyüme oranı, hükümetin bu yıl için genel bütçede belirlediği beklentilerinden çok uzak görünüyor.
Ulusal, siyasi ve ekonomik diyalog

Bu durumdan kurtulmak için mümkün olan çözümlere de değinen Lukini, ekonomik meselenin, Tunusluların, bu hususta bir diyalog başlatmasını ve gelecek 5 ila 7 yıl için entegre bir program formüle etmesi gerektirdiğini vurguladı. Aktivist ayrıca, bu adımın, partilerin ve tüm siyasi aktörlerin ülkedeki ekonomik durumu tüm siyasi ve ulusal örgütlerin huzurunda dikkate alması amacıyla gerektiğini söylerken, partilere de çatışmaları ve kutuplaşmayı aşma, ülkenin çıkarlarını tüm dar hususların üzerine koyma çağrısında bulundu.
Nahda’nın kuralları sabit

Öte yandan yaklaşan (ve eğer onaylanırsa erken) yasama seçimlerini kazanmak için Nahda Hareketi’nin güvenceleri hususunda bir soruyu da yanıtlayan Velid Lukini, tarafların bu siyasi uygulama sahnesinden bıkmış olmaları dolayısıyla Tunusluların oy kullanma konusunda isteksiz olacaklarını belirtti. Lukini, seçimlerin tekrarlanmasının, siyasi açıdan maliyetli olacağına da dikkati çekti. Ancak Nahda’nın, her halükarda bugün diğer partilerde yaşanan ayrışmalardan faydalanacağını ve seçmenlerinin de seçim gününde oy kullanmaktan vazgeçmeyeceğini söyleyen Lukini, diğer partilerin de seçim yarışını kaybedebileceğini vurguladı. Lukini ayrıca, “Nahda, siyasi sahneyi o kadar iyi yorumluyor ki siyasi ‘taktiği’, diğer partilerden daha iyi anlayan neredeyse tek siyasi partidir” dedi.
Anayasalar, en güçlüsü

Velid Lukini, Nahda ile mücadele edebilecek tek partinin, Burgibacı eski Sosyalist Düstur Partisi mensuplarına göre, kitlesel ve harekete geçebilen bir parti olması dolayısıyla, şu an Abir Musa liderliğindeki Özgür Anayasa Partisi olduğunu söyledi. Analist, Burgibacı Laik çizginin, Tunus’ta yeni bir siyasi sahne planlamak için üst sıralara yükselmesi ve iç mücadelenin üstesinden gelmesi gerektiğini vurguladı.

Parlamentonun feshedilme olasılığına da değinen Lukini, bu olasılığın, Fahfah’ın parlamentoda güven kazanmasından daha yakın olduğunu ifade etti.
Said, ulusal kuruluşlarla bir araya geliyor

Halk Hareketi, Nahda’nın kararının ‘Tunus’u kaosa sürüklemekle aynı’ olduğunu belirtirken, Demokratik Akım da hareketin bakanlarının bağımsız yetkinliklerle tazmin edilmesi çağrısı yaptı.

Bu atmosfer ortasında, hükümeti kurmakla görevli ve Sanayi, Ticaret ve Zanaatkarlar Birliği Başkanı İlyas el-Fahfah ile Genel İşçi Sendikası Genel Sekreteri arasında bir görüşme gerçekleşti. Bu görüşmeden, tarafların ulusal yeterliliklere sahip olabilecek üçüncü bir hükümete yöneldiği, sonuç olarak da Kays Said’in siyasi partilerden geri çekilerek, seçim kampanyasında sunduğu siyasi projeleri için zemin oluşturmaya hazırlandığı anlaşılabilir.

Gelecek saatlerde, Fahfah hükümetinin faaliyete başlaması ve (Tunus’un Kalbi veya Nahda ile yeni ittifaklar kurmak için) hassas ulusal ve bölgesel koşul çerçevesinde, çeşitli sınırlı senaryolar, hükümetin yararına olabilir ya da Tunusluların, meclisteki temsilcilerini seçmek için tekrar sandıklara geri dönmelerine yol açabilir.


Editörün Seçimi

Multimedya