ABD ve Taliban arasındaki anlaşma, koşullara tabi

ABD ve Taliban arasındaki anlaşma, koşullara tabi

Pazar, 16 Şubat, 2020 - 10:30
Bir Afgan, 15 Şubat’ta Nangarhar vilayetinde ABD’ye ait insansız hava aracıyla öldürülen 3 çocuğunun yasını tutuyor (EPA)
Washington-Kabil/ Şarku’l Avsat

Afganistan Cumhurbaşkanlığı Sarayı’na göre 15 Şubat’ta ABD’li yetkililer, Afganistan Cumhurbaşkanı Eşref Gani’ye ‘Afganistan’daki şiddet düzeyini azaltmak için Taliban ile yapılan anlaşmanın tüm maddeleri için geçerli koşulların mevcut olduğunu’ bildirdi. Geçen cuma günü Münih Güvenlik Konferansı oturum aralarında ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo ve ABD Savunma Bakanı Mark Esper, Afganistan Cumhurbaşkanı Gani’ye ‘anlaşmanın tüm maddelerinin koşullara tabi’ olduğu bilgisi verdi. Cumhurbaşkanlığı Sarayı’na göre ise Pompeo ve Esper, Taliban’ın savaşı sonlandırmaya ve çoğulcu bir toplumu kabul etmeye hazır olduğunu belirtti.

Yapılan yazılı açıklamada, iki tarafın ‘Afgan hükümetinin denetimini ve barış sürecini sağlayacak mekanizmaları’ ele aldığı belirtildi. Şarku’l Avsat’ın New York Times’tan aktardığı analize göre ABD’li müzakereciler, Taliban ile bir anlaşma imzalamadan önce, tam ateşkes olarak görülmese bile, saldırgan faaliyetlerin azaltılması hususunda ısrar ediyor.

ABD’li yetkililer, geçen cuma günü Taliban müzakerecileriyle Afganistan’da şiddet eylemlerinin 7 gün boyunca durdurulması hususunda uzlaşı sağladıklarını belirterek, durumun devam etmesi halinde de 18 yıldır süren savaştan sonra Afganistan’da ilk barış anlaşmasının imzalanacağını söyledi.

Her ne kadar ABD’nin, geri çekilme sonrasında ülkede terörle mücadele güçlerini ve istihbarat kuvvetlerini barındırmak istediğine dair güçlü işaretler olsa da saldırganlıkların azaltılması, ABD askeri kuvvetlerinin Afganistan’dan geri çekilmesinin ilk adımı olacak. Taliban ile barış görüşmelerinde ilerleme kaydedilme zamanlaması son derece önemli.

Söz konusu 7 günlük mühlet, bu hafta sonunda ya da gelecek hafta başlarında başlayıp, belirlenen 7 gün boyunca devam ederse barış anlaşması, ABD Başkanı Donald Trump’ın Hindistan ziyareti sırasında imzalanmaya hazır olacak. Bu durum, daha önce Taliban müzakerecilerini ABD’deki Camp David bölgesinde anlaşma imzalamaya çekmeye çalışan ABD Başkanına, seçenekler sunuyor. Zira Trump, anlaşmayı resmileştirmek için ABD’nin Bagram Hava Üssü gibi güvenli bir alana gitmeye çalışacak.

ABD Dışişleri ve Savunma Bakanları, Münih’te Afganistan Cumhurbaşkanı Eşref Gani ile bir araya geldi. Ancak benzer diplomatik çabaların çöküşüyle birlikte analizler, yakın bir zamanda bir anlaşmanın ilan edileceğini ortaya koymadı. Başkan Trump, geçen yıl bir ABD askeri ve 11 Afgan’ın ölümüyle sonuçlanan bir terör saldırısı nedeniyle anlaşmadan geri çekildiğini açıklamıştı. Münih’te gazetecilere açıklama yapan üst düzey bir ABD’li yetkili, anlaşmanın, iki taraf arasındaki tam bir ateşkesin en küçük parçası olarak 7 gün boyunca saldırgan faaliyetlerin başarıyla azaltmaması halinde yürürlüğe girmeyeceğine dikkati çekti.

Üst düzey yetkili, yüksek düzeyli şiddet eylemlerinin sonlandırılması hususunda uzlaşı sağlandığını söylerken, bu anlaşmanın ‘tüm Afgan topraklarında geçerli olması gerektiğini’, aynı zamanda ‘Afgan vatandaşlarla ABD önderliğindeki uluslararası koalisyon üyelerine yönelik şiddet eylemlerini ve18 yıldır devam eden savaş boyunca ülkede tanık olunan şiddetin tüm unsurlarının (yanı yol kenarlarında bomba yüklü araçların infilak etmesi, intihar saldırıları ve füze saldırıları) durmasını’ da içermesi gerektiğini vurguladı. ABD müzakere ekibine başkanlık eden ABD’nin Afganistan Özel Temsilcisi Zalmay Halilzad da toplantıya katılan isimler arasında yer aldı. Afganistan hükümetinin, tarafların bir anlaşmaya yakın olmasına rağmen son 18 ay içerisinde ABD ve Taliban müzakerelerine katılmadığına dikkat çekmek gerekiyor. Bu çerçevede Pompeo’dan aktarılana göre “Taliban istediğini söylesin. Ama gerçekten terörizme ve El Kaide’ye veda etmesi ve savaşı durdurması gerekiyor.”

Afganistan Cumhurbaşkanlığı Sarayı’na göre Gani, gelişmeler hakkında geniş istişarelerde bulunmak ve anlaşmanın fırsat ve risklerini tartışmak istiyor. ABD Savunma Bakanı Mark Esper, geçen cuma günü Brüksel’de gazetecilere yaptığı açıklamada, ABD ve Taliban’ın 7 gün sürecek olan şiddeti azaltma önerisi hususunda müzakerelerde bulunduğunu söyledi. Aynı gün ABD Başkanı Donald Trump da bir anlaşmanın oldukça yakın olduğu bilgisi paylaştı. Anlaşmanın, ABD kuvvetlerinin geri çekilmesi ve Taliban’dan ‘Afganistan’dan hiçbir terör saldırısı planı yapılmayacağına’ dair güvencelerin sağlanması için zaman çizelgesi sağlayacağı belirtildi. Aynı zamanda anlaşmayla, Afganlar arasında barış görüşmelerinin başlaması da hedefleniyor. Kabil merkezli araştırma enstitüsü ‘Savaş ve Barış Araştırmaları’ kuruluşundan Tamim Asi, “Hepimiz barış istiyoruz. Duygularımızın arkasına saklanmayalım. Yokluğumuzda (Afganların yokluğunda) müzakere edilmiş belirsiz bir anlaşmayı memnuniyetle karşılayamayız” dedi. Şarku’l Avsat’ın Reuters haber ajansından aktardığına göre görgü tanıkları, geçen cuma günü Afganistan’da insansız bir hava aracıyla en az 9 sivilin öldürüldüğünü belirtti. Ülkenin doğusundaki Nangarhar vilayetinden bir sakin, hava saldırısının sivilleri taşıyan bir aracı hedef aldığını ve 1’i çocuk 9 sivilin öldüğünü açıkladı. İl vali sözcüsü ise ölenlerin kimliklerini henüz açıklamadı. Saldırı, üst düzey bir ABD’li yetkilinin, ‘Washington’un şiddeti azaltma hususunda Taliban ile anlaşmaya varıldığını’ ilan etmesi sonrasında gerçekleşti. Taliban sözcüsü, saldırıda 11 sivili taşıyan iki aracın imha edildiğini açıklarken, ABD ordusu ise açıklama taleplerine henüz yanıt vermedi.

Nangarhar vilayeti, Taliban ve DEAŞ’ın aktif olduğu bölgeler arasında yer alıyor. Öte yandan Afgan ordusundan yetkililer, 15 Şubat’ta Afganistan’ın kuzeydoğusundaki Tahar vilayetinde bir hava saldırısında Taliban’a mensup 5 militanın öldüğünü açıkladı. Afganistan’da yayın yapan Hama Press haber ajansına göre güvenlik güçleri, Tahar vilayetinin Baharak bölgesinde hava saldırısı düzenledi. Aynı vakitte Afgan özel kuvvetleri, Gazne vilayetinin Gero bölgesinde, Logar vilayetinin Muhammed Agha bölgesinde ve Farah bölgesindeki saldırılarda 6 Taliban militanını gözaltına aldı. Yetkililere göre özel kuvvetler ayrıca, Logar ve Nangarhar vilayetlerinde Taliban’a bağlı sığınakları da yerle bir etti. Taliban ise henüz söz konusu saldırılar hakkında açıklama yapmadı.


Editörün Seçimi

Multimedya