ABD Tunus'a BMGK'da geri adım attırdı

ABD Tunus'a BMGK'da geri adım attırdı

Salı, 11 Şubat, 2020 - 15:15
Tunus Cumhurbaşkanı Kays Said (AFP)
İstanbul/Şarku'l Avsat

2020- 2021 yılarında daimi olmayan bir üye olarak Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nde (BMGK) Arap Birliği dönem başkanlığını yürüten Tunus, ABD Başkanı Donald Trump tarafından 28 Ocak’ta açıklanan barış planını kınayan bir ‘Filistin taslak kararı’ sundu.

ABD basını ise, Tunus’un BMGK’daki temsilcisi El-Munsif el-Bati’nin, Trump’ın planının uluslararası hukuku ihlal ettiğini belirten Filistin taslak kararına ilişkin tutumu nedeniyle ülkesine geri çağrıldığını duyurdu.

Foreign Policy dergisi, Bati’nin Filistinlileri savunmak için bir bedel ödediğini belirtti. New York’taki diplomatlar da yeni seçilen Tunus Cumhurbaşkanı Kays Said’in, Washington’dan gelen şikayetler sonrasında henüz 5 aydır görevde olan büyükelçiyi görevden aldığını açıkladı. Durumun, koşulları hızlı şekilde kontrol altına alma girişiminin bir parçası olarak geldiği belirtildi.
Görevden almanın nedenleri

Tunus Dışişleri Bakanlığı, geçen cuma günü yayınladığı bir bildiride, “Bati, Birleşmiş Milletler (BM) içerisindeki pozisyonunu, ülkesindeki hükümetle uygun şekilde koordine edemedi” ifadelerine yer verirdi. Ayrıca Bati'nin görevine son verilmesine ilişkin kararın düşük performans ile bakanlıkla koordinasyon ve etkileşim eksikliğiyle ilgili profesyonel nedenlerden kaynaklandığı belirtildi.

Foreign Policy’e konuşan diplomatlara göre Bati, geçen perşembe sabahı BMGK toplantısına katıldı. BM’deki temsilcilerden biri de “Herkes şaşkın. BM’nin en saygın temsilcileri arasındaydı. Hükümetin, profesyonel olmaması dolayısıyla onu görevden aldığı belirtildi” dedi. Temsilci, “Bu, Tunus’un güvenilirliğini azaltır” ifadelerini kullandı. Bir başka kaynak ise, Tunus Cumhurbaşkanının, Beyaz Saray’dan şikayete maruz kalan Bati de dahil olmak üzere, önceki hükümetten üst düzey yetkilileri görevden almaya başladığını belirtti.
Yüzyılın karanlığı ve yenilgi kültürü

Bu sahne, Cumhurbaşkanı Said’in iktidara ulaşmasından bu yana yaptığı açıklamalarla çelişiyor. Filistin davasına olan mutlak desteğini sık sık tekrarlayan Said, eski açıklamalarında, Trump yönetiminin Filistinliler ve İsrailliler arasındaki barış planını ‘Yüzyılın Karanlığı’ olarak tanımlamış ve ‘Arap dünyasındaki yenilgi kültürünü’ eleştirmişti.

Şarku’l Avsat’ın Independent Arabia’dan aktardığı bilgilere göre, Ortadoğu uzmanı ve Stratejik Yönelimler Dergisi Genel Yayın Yönetmeni David Regault Rosy, Bati’nin görevden alınma nedenleri hususunda çok sayıda spekülasyonun olduğuna dikkati çekti. Bati’nin Endonezya ile işbirliği içinde bugün (11 Şubat) ABD’nin tartışmalı barış planıyla ilgili BMGK’ya sunulacak taslak karar hazırlığında olduğu ifade edildi.

Rosy, Tunus cumhurbaşkanlığının temsilciyi geri çağırma kararının da büyük bir diplomatik hata olduğunu vurguladı.

David Regault Rosy, “BM içerisindeki meslektaşlarının ifadelerine göre Bati, tecrübeli bir diplomattı. Kendisine açıkça saygı duyuluyordu ve son derece profesyoneldi” dedi.
İşler karmaşık görünüyor

Cumhurbaşkanı Kays Said ile ABD Başkanının damadı ve Orta Doğu danışmanı olan Jared Kushner arasında telefon görüşmesi yapıldığı ve Kushner’in, ‘ABD yönetiminin Tunus’un tavrına dair öfkesini’ dile getirdiği söylentileri yayıldı. Kushner’in aynı zamanda Tunus Cumhurbaşkanına, Libya’da hüküm süren kaosun yanı sıra kasıtlı bir şekilde Tunus’un ‘Uluslararası Para Fonu ve diğer bağışçılarla olan ilişkisini hatırlattığı iddia edildi. Fransız yetkili, “Bu koşullar, Cumhurbaşkanı Said’in ülkesindeki diplomasiyi yeniden şekillendirmesi girişimlerinden uzak görülemez” dedi.

Bati’nin görevden alınmasına ilişkin tartışmalar devam ederken, Filistin taslak kararının ilk şeklinde değişikliğe gidildi. Bu çerçevede ABD barış planının ‘kınandığı’ ifadeler, İsrail- Filistin çatışmasıyla ilgili ortaya koyulan girişimlere yer verilmek üzere taslaktan silindi.
Alternatif bir Filistin planı

Gelişmeler, Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas tarafından geçen hafta BMGK’ya yapılan üst düzey bir ziyaret sonrasında BM’deki diplomatik faaliyetler ortasında yaşandı. Abbas’ın, ziyareti kapsamında Konsey önünde Trump’ın planını ve İsrail’in Batı Şeria’yı ilhak planını kınayacağı, alternatif bir Filistin barış planı sunacağı ifade edilmişti. Aynı şekilde Mahmud Abbas’ın New York ziyaretinin ertesi günü, ABD’nin barış planına karşı olduğunu ilan edecek olan İsrail’in eski Başbakanı Ehud Olmert’in basın toplantısı düzenlemesi bekleniyordu.

Öte yandan Kushner, geçen perşembe günü ABD’nin BM misyonundaki BMGK üyeleriyle akşam yemeği yediği belirtildi. Jared Kushner’ın ayrıca, 181 sayfalık plandan şüphe duyanların plan ve haritalar aracılığıyla desteğini almaya çalıştığı ifade edildi.
Yüzyıllık çatışma

Kushner ve ABD yönetimindeki üst düzey yetkililer, yıllardır Arap ülkelerini Trump’ın barış planını desteklemeye ikna etmek için çaba sarf etti. Ancak plan, Filistin halkının en asgari haklarını ve isteklerini bile karşılamadığı gerekçesiyle Arap Birliği’nin 22 Dışişleri Bakanı tarafından reddedildi. Arap Birliği Genel Sekreteri Ahmed Ebu Gayt da söz konusu planı, ‘apartheid sistemine’ benzetirken, Trump’ın ‘yüz yıllık çatışma ve acının tohumlarını attığını” açıkladı.


Editörün Seçimi

Multimedya