Cezayir diplomasisi Libya'ya açılıyor

Cezayir diplomasisi Libya'ya açılıyor

Cuma, 7 Şubat, 2020 - 14:00
Abdulmecid Tebbun, Dışişleri Bakanını kabulü sırasında Suudi Arabistan’a davet edildi (Resmi Haber Ajansı)
İstanbul/Şarku'l Avsat

Atıf Katadre

Cezayir Dışişleri Bakanı Sabri Bukadum’un General Halife Hafter ile görüşmek için gittiği Bingazi Havalimanı’ndaki fotoğrafları, Cezayir diplomasisinin ‘diplomatik ilişkilerin uygulanmasında büyük değişimlere tanık olan Libya meselesine yaklaşımında’ bir köşe taşı oluşturdu.

Zemine taşınamayan ‘taraflar arasında tek mesafe’ sloganı taşıyor olmasına rağmen Cezayir, görünüşte eski Cumhurbaşkanı Abdulaziz Buteflika döneminde ilan edilmemiş bir ‘sıralanış’ aşamasına geçiyor.

Libya krizinden bahsederken, Muammer Kaddafi rejiminin devrilmesi sonrasında isminin ortaya çıkmasından Aralık 2016’da ülkeye ziyarette bulunana kadar Cezayir’in Hafter ile dostça bir ilişkiye sahip olduğu söylenemez. Zira Hafter, kendisini ziyareti sırasında ‘istenmeyen misafir’ olarak tanımlamaya yaklaşan ‘protokol’ olaylarına tanık oldu. Daha sonra ise durum, Hafter’i Cezayir’i ‘kardeş olmayan bir devlet’ olarak nitelendirmeye itti.

Bu yüzden Dışişleri Bakanı Sabri Bukadum’un Bingazi Havalimanı’nda ‘sürprizlerle’ karşılanması sahnesi, hiç şüphe yok ki birçok anlamı ve boyutu da beraberinde taşıyor. Bu durumun, gelecekte Libya meselesine dair de yankıları olabilir.

Son günlerde Libyalı siyasi yetkililer için farklı alanlarda bir merkeze dönüşen Cezayir, Libya sorununa dair daha büyük bir rol üstlenmeye çalışıyor. Bu rolün, çatışma tarafları arasında yakınlaşma sağlama ve farklılıkları ortadan kaldırma yönünde etkili bir rol olduğu söylenebilir.

Cezayir; Tunus ve belki de Libyalı taraflar arasında ev sahipliği yaptığı diyalog turlarını sonlandıran Mısır’ın dahil olduğu bölgesel girişimlere de destek veriyor. Bu nedenle Libya meselesindeki aktif taraflara da ‘güvenceler’ vermeye çalışıyor. Bu güvencelerin sonuncusu ise Dışişleri Bakanı Sabri Bukadum ile özel görüşmeler yapmadan önce 6 Şubat’ta öğleden sonra Cumhurbaşkanı Abdulmecid Tebbun’un bir araya geldiği Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Prens Faysal bin Farhan Al Suud ile ortaya koyuldu.
‘Yasal ve yasa dışı’ koşullar

Şarku'l Avsat'ın Independent Arabia'dan aktardığı habere göre Cezayir’in bölgesel meselelere ilişkin tavrı, kendini tutma politikasına bağlı olarak, ‘Cezayirli gözlemcilerin, tartışmalı meselelerle başa çıkma eğilimini memnuniyetle karşıladığı düzeyde ve ülkenin diplomatik köprüler kurmasına yönelik eleştiriler ölçüsünde’ uluslararası yasal ‘aba’ arkasında olması dolayısıyla ünlendi.

Siyaset bilimci Prof. Dr. Havas el-Arabi, Bukadum’un Bingazi ziyaretinin, ‘her iki çatışma tarafına da tek bir mesafeden yaklaşıldığı’ sloganı çerçevesinde yeni yorumlamalar doğurduğunu vurguladı. Arabi, “Cezayir’in tavrının, Ulusal Mutabakat Hükümeti’nin (UMH) azalan etkisini yansıttığına inanmıyorum. Daha ziyade bu durum, bu meselede bir rol oynamak ve bundan sonuçlar beklemek amacıyla geçitlerin akıllı şekilde incelenmesinin bir ürünüdür” dedi.

Prof. Dr. Havas el-Arabi, pragmatik dilin, Cezayir Dışişleri Bakanının davranışlarına hakim olmaya başladığını söylerken, “Bir yandan da bu dil, uluslararası açıdan kabul gören hükümet terimini bir düşman olarak kabul etmiyor” dedi.

Arabi, “Olayların doğru bir yorumlaması mevcut. Çünkü tarafların, uluslararası tanınmışlıktan uzakta Libya içerisinde meşruiyet elde ettiği, kabile mantığının ve ordu unsurunun Libya’da öncelikli aktörler olduğu bir uzantısı var” ifadelerini kullandı.

Arabi, “Cezayir, en başından beri UMH yetkilileri, Mısırlı yetkilileri ve aralarında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın da bulunduğu Türk yetkilileri ağırlıyor. Dışişleri Bakanının, Birleşik Arap Emirlikleri’ne (BAE) ve Suudi Arabistan’a gönderdi. Daha sonra bu iki ülkenin Dışişleri Bakanlarını ağırladı. Libya olaylarının doğru şekilde incelemesi, bu adımlardır” dedi.
Rusya’nın dikkati

Bingazi ziyareti sırasında Sabri Bukadum, LUO Komutanı Halife Hafter ile bir araya geldi. Cezayirli Bakan, Bingazi’deki Geçici Hükümetin Bakanlar Konseyi Başkanı Abdullah Sini, Libyalı kabile liderleri ve Temsilciler Meclisi Başkanı Akile Salih ile görüştü. Cezayir haber ajanslarının aktardığına göre Libyalı yetkililer, ‘Cezayir’in Libya krizine barışçıl bir çözüm bulmada oynadığı bu role büyük bir güven duyduklarını’ belirtti.

Bukadum, “Cezayir, yeniden birleşme istiyor ve topraklarında egemen ve birleşik bir Libya için çalışıyor” dedi. Diğer taraftan Bingazi hükümeti Dışişleri ve Uluslararası İşbirliği Bakanı Abdulhadi el-Huveyc, ‘yeni Cezayir rolü’ terimini memnuniyetle karşıladığını ifade ederken, Huveyc’in ifadeleri, Abdulmecid Tebbun öncesi Cezayir’e bir eleştiri olarak yorumlandı.

Huveyc, “Yeni Cezayir, Libya krizinde önemli bir rol oynuyor. Biz de onun bir rol oynamasını istiyor ve onunla meşgul olmaya hazırız” dedi. Cezayir’deki televizyon kanalları da Bukadum’un Libya’daki kabile liderleriyle gerçekleştirdiği toplantılara dair görüntüler yayınladı. Görüntülerde, kabile liderleriyle konuştuğu görülen Bukadum, “Bugün Bingazi’deki varlığım, Cezayir’in iradesini ve aynı zamanda barışın yakın bir zamanda Libya’ya döneceğini umut eden Cumhurbaşkanı’nın talimatlarının uygulandığını yansıtıyor” dedi.

Öyle görünüyor ki bu durum, daha önce Cezayir’in Libya’daki çabalarıyla etkileşime girmemiş olan Rusya hükümetinin de dikkati çekti. Zira Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Cezayir’in Moskova Büyükelçisi Muhammed Şerif Korta ile görüşmesi sırasında “Moskova, Cezayir’i uluslararası ve bölgesel ilişkilerdeki dengeli çizgisi dolayısıyla selamlıyor” ifadelerini kullandı.

Putin, “Kuzey Afrika’da, Sahra ve Sahel bölgesinde istikrar ve güvenliği sağlamak için ekonomik, askeri-teknik işbirliği ve koordinasyonunu güçlendirme yolunda yeni ufuklara tanık oluyoruz” diyerek, iki ülkenin uzun yıllardır devam eden güçlü ve dostça ilişkilerinin sürdüğüne dikkati çekti.

Cezayir, iki aydır Libya meselesine ilişkin yürüttüğü çabaları kapsamında, Rusya hükümeti ile daha önce hiçbir işbirliğinde bulunmamıştı.
Af

Tebbun, 6 Şubat’ta 6 binden fazla esir hakkında bir af yasası çıkardı.

Cumhurbaşkanı Abdulmecid Tebbun, yaklaşık 1 yıldır devam eden siyasi huzursuzluğu kontrol altına almaya çalışıyor. Bu hafta çıkarılan toplu af yasası öncesinde de eylemcilerle bir diyalog başlatılması ve halk hareketi tutuklularının serbest bırakılması hususlarında kararlar alınmıştı. 


Editörün Seçimi

Multimedya