Suriyeli mülteciler IKBY'de alışkanlıkları değiştirdi

Suriyeli mülteciler IKBY'de alışkanlıkları değiştirdi

Pazartesi, 20 Ocak, 2020 - 12:30
Iraklı Kürt kadın Erbil’de Suriyelilere ait kafede kahve hazırlıyor (AFP)
Erbil/Şarku’l Avsat

Suriyeli mülteci Abdussamaed'in kahvesi önceleri kimseye çekici gelmedi. Ancak bugün, komşu Suriye'den mültecilerin gelmesiyle bazı alışkanlıkları değişen Irak Kürt Bölgesel Yönetimi’ndeki (IKBY) müşteriler arasında bu kahve oldukça popüler.

IKBY halkı, küçük ve kapalı bir toplum olarak biliniyor. Bölgedeki sosyologlara göre Suriyeli mülteciler sadece IKBY mutfağında değil aynı zamanda mimaride, sanatta ve dille ilgili meselelerde de gelenek ve görenekleri hem etkiledi hem de etkilendiler.

Suriyeli Kürtlerden 45 yaşındaki Abdussamed, bundan 6 yıl önce savaş nedeniyle ülkesini terk ederek IKBY’nin en büyük kenti Erbil’e yerleşti. Burada bir kafe açan Abdussamed, modern kahve çeşitlerinin yanı sıra yapılışı Suriye’ye özgü bir kahve de sunuyor. AFP’ye konuşan Abdussamed, kafeyi açtığı ilk hafta komşularına bir fincan kahve ikram ettiğini belirtiyor. Ancak içecek olarak en çok çay tercih edilen çevrede Abdussamed ilk başta somurtkan yüzlerle karşılaşmış.
Dört Suriyeli çalışanı olan Abdussamed duruma dair şunları söyledi:

“İlk yıl müşterilerimin yüzde 99'u Irak'ın diğer bölgelerinden gelen Araplardan oluşuyordu. Bu yüzden sayı çok azdı. Zamanla birlikte ve kahvenin acımsı tadını hafifletmek için birkaç kaşık şeker katınca şimdi günde 200 ila 300 bardak arasında satılıyor. Müşterilerin yüzde 90’ı da Iraklı Kürtler.”

Kültürel alanda araştırmalar yapan Hozan Ahmed, AFP’ye yaptığı açıklamada “Suriyeli mülteciler, yeni gelen kültürlerin yereldeki gelenek ve göreneklerle temas etmenin faydalı olduğunu kanıtladılar” dedi. Ahmed, 2011’den bu yana açılan yeni mekanlar, yeni içecekler ve karma evlilikleri Irak ve Suriye Kürtleri arasındaki toplumsal etkileşimi artıran faktörler olarak sıraladı.

Bağdat merkezli verilere göre karşı kimliği ve dili savunmaya devam eden Irak Kürt toplumunda çoğunluğunu Kürtlerin oluşturduğu 300 bin mültecinin kabulü olması alışılmış bir durum değildi. Ancak geçen zamanla birlikte bölge sakinlerinin Suriye kültürüne yönelik verdikleri mücadele ve uzun süre devam eden yabancıları reddetme eğilimi ortadan kalktı. Örneğin Arap olan Mecane Turki, Suriyeli bir Kürt erkekle evlenerek 2014’te Erbil’e yerleşti. Söz konusu dönemde Irak genelinde ve IKBY’de kadın çalışanların oranı oldukça azdı. Zira Irak, yaklaşık yüzde 15 ile dünyanın en düşük kadın istihdam oranına sahip.

Sosyoloji mezunu olan 34 yaşındaki Turki,  söz konusu dönem hava karardıktan sonra sokakta nadiren kadınların görüldüğünü söylüyor. Ancak bugün birçok işletme ve mağazalar kadınlara iş veriyor. Çarşının büyük bir bölümünde gece geç saatlere kadar mağazalarda çalışan kadınlara rastlamak mümkün. Mecane Turki, “Bunun nedeni Suriyeli mülteciler. Çünkü Suriye’de kadının çalışması ve gece dışarı çıkması normal bir durum” diyor.

Kürt müzisyen Hüseyin Divani de 2012’de Erbil’e geldi. Hüseyin’e göre bu sürgün aynı zamanda 26 yıl sonra köklerine dönüş anlamına geliyor. Zira Suriye’de geleneksel Kürt kıyafetleri giymenin veya Kürt bayrağı renkleri bulundurmanın cezası hapisti.

Suriyeliler buradaki bazı alışkanlıkları değiştirmekle birlikte aynı zamanda kaybolmuş köklerine de dönüş imkanı da buluyor. Örneğin her yıl baharın gelişiyle birlikte 21 Mart’ta Nevruz kutlamaları düzenlemek gibi. Aynı şekilde geleneksel şalvarı yeniden giymek ve unutulmuş deyim ve atasözlerini yeniden kullanmak da bu çerçevede değerlendirilebilir. Divani, “Irak’taki Kürtler dilimizi yeniden canlandırmamıza yardım etti. Onlar Suriyelilere nazaran Kürtçeye daha az Arapça kelime katıyorlar. Nitekim Suriye’de Kürtçe yasaktı” dedi.

2008’de tıp eğitimi için Erbil’e giden Hasan de değişimi en çok fark edenler arasında yer alıyor. Hasan, “Geldiğimde birbirimiz hakkında hiçbir şey bilmiyorduk ve birbirimize karşı ön yargılıydık. Ancak bugün durum tamamen farklı. Dostluklar ve evlilikler bizi birbirimize bağladı” ifadelerini kullandı.


Editörün Seçimi

Multimedya