Fas Kralı İsrail dayatması sebebiyle Pompeo ile görüşmedi

Fas Kralı İsrail dayatması sebebiyle Pompeo ile görüşmedi

Cuma, 6 Aralık, 2019 - 11:00
Dışişleri ve Afrika İşbirliği Bakanı Nasır Burita, dün, ABD’de meslektaşı Mike Pompeo ile Rabat’ta bir araya geldi (AFP)
Rabat/Şarkul Avsat
ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo ile Fas Kralı 6. Muhammed'i bir araya getirmesi beklenen toplantı gerçekleşmedi.

Rabat'taki Batılı diplomatik çevrelerin, Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamaya göre Fas Kralı 6. Muhammed’in Pompeo ile görüşmesini iptal etmesinin nedeni, Pompeo’nun baskı gündemi ile Rabat'a gelip Fas ile İsrail arasında bir normalleşme sağlanması konusunda dayatmalarda bulunma niyetidir. Fas Dışişleri Bakanlığı, görüşmenin gerçekleşmemesi konusunda herhangi bir açıklama yapmadı.

Kral, İsrail dayatmasından rahatsız

Şarku’l Avsat’ın edindiği bilgilere göre, Pompeo, Fas’tan İsrail’le ilişkilerini 1994’teki düzeyine çıkartmasını talep etti. Tel Aviv, Rabat'ta bir irtibat bürosu açmıştı. Rabat da aynı şekilde Tel Aviv'de bir irtibat bürosu açmıştı. Rabat, 1994'teki durumun 2019'daki durumdan tamamen farklı olduğuna inanıyor.

Fas, Pompeo'nun Rabat’a gelmesinden hemen önce İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu ile Çarşamba günü Portekiz’in başkenti Lizbon’da görüşmesine son derece şüpheli yaklaşıyor. Dışişleri Bakanlığı yetkililerinin Kasım ayının sonunda yaptıkları açıklamalara göre ABD, Fas’ı bölgedeki hedeflerine ulaşma noktasında müttefik olarak görüyor ve İsrail’le ilişkilerini normalleştirmesini talep ediyor. 

Pompeo’nun başkent Rabat'ta Başbakan Sadeddin el-Osmani ile bir görüşme gerçekleştirdi. Görüşmede, Fas İnsan Haklarından Sorumlu Devlet Bakanı Mustafa Ramid ve ABD’nin Rabat Büyükelçiliği yetkilisi David Green de hazır bulundu. Pompeo ayrıca Fas Ulusal Güvenlik Başkanı Abdullatif el-Hamuşi ile Dışişleri ve Afrika İşbirliği Bakanı Nasır Burita ile de bir araya geldi.

Bu arada Dışişleri ve Afrika İşbirliği Bakanı Nasır Burita, “ABD Dışişleri Bakanı iki dost ve müttefik ülke arasındaki güçlü, tarihi ve yenilenmiş ilişkileri güçlendirmek” çerçevesinde Fas’a bir ziyaret gerçekleştirdi. Bu ziyaret birden fazla düzeyde ve farklı bir nitelikte gerçekleşti. Bu, ABD Dışişleri Bakanının Bakan olarak Fas’a ve bölgemize yaptığı ilk ziyarettir” dedi.

Burita, “Pompeo'nun Rabat ziyareti, Kral 6. Muhammed'in iradesindeki ikili ilişkilerin olumlu dinamizminin altını çiziyor. Amerika Birleşik Devletleri Başkanı'nın özel danışmanlarından Jared Kushner ve Ivanka Trump'ın ziyaretleri bu olumlu dinamiği gözler önüne serdi” dedi.

Burita, Pompeo'nun Rabat ziyaretinin Fas ile ABD arasındaki güçlü ilişkilerin yenilenmesi çerçevesinde geldiğini sözlerine ekledi.

Burita, “Fas Kralı 6. Muhammed, Krallığın tarihi ortaklıklarını güçlendirmeye istekli. Bu da krallığın dinamik ve etkili bir dış politika vizyonunu hayata geçirmesi çerçevesinde gerçekleşecek. Fas-ABD ilişkileri son yıllarda büyük bir atılım yaptı ve etkili olduğu ispatlanan ve ikili ortaklık için daha geniş umutlar sunabilme yeteneğine sahip işbirliği mekanizmalarını harekete geçirdi. ABD’nin, Fas Krallığı ile ilişkilerini güçlendirmek istemesi Kral 6. Muhammed'in öncülüğünde Fas'ın istikrar, güvenilirlik ve reform adımlarının tanındığını ortaya koyuyor. Bu durum Fas ile ABD arasındaki stratejik diyaloğun dördüncü oturumunun ardından yapılan ortak açıklamayla onaylandı. Ortak açıklamada Kral 6. Muhammed'in güçlü ve geniş kapsamlı reformlar oluşturma konusundaki liderliğine övgüde bulunuldu. Ortak açıklamada, Fas Kralı'nın Orta Doğu'da barışın sağlanması ve Afrika'da istikrar ve kalkınmanın hayata geçirilmesi, aynı şekilde bölgede güvenlik ve barışın hakim olması gibi müşterek kaygılara ilişkin desteği övüldü” açıklamalarında bulundu.

Fas-ABD işbirliği

Siyasi düzeydeki ilişkilerin itici gücünün yanı sıra Burita, Fas ile ABD arasındaki ortaklığın güvenilir bir ekonomik işbirliğini başarabildiğini söyledi. Burita, “İki ülkenin ticaret hacmi, 2017 yılına göre yüzde 28'lik bir artışla 51 milyar dirhem eşiğini (yaklaşık 5 milyar dolar) aştı. ABD en çok Fas ürünü ithal eden üçüncü ülke iken Fas’a mal temininde bulunan dördüncü ülkedir. ABD'nin yatırımları Fas'taki yedinci en büyük doğrudan yabancı yatırımdır. 160 ABD şirketinin Fas'ta merkezi bulunuyor. Ayrıca, bu yıl 300 binden fazla ABD'li turist Fas’ı ziyaret etti. Bu sayı 2017 yılına göre yüzde 20'lik bir artış yaşandığı anlamına geliyor” ifadelerini kullandı.

Burita, bu kazanımlara dayanarak, Fas’ın, ABD ile dost ve müttefik olarak Kral 6. Muhammed’in vizyonu doğrultusunda, iki ülkeyi ilgilendiren pek çok konuda ve uluslararası haklar hususunda güvenilir bir işbirliği çerçevesinde çalıştığını söyledi. Bu bağlamda Burita, Fas’ın 2020’de Marakeş’te düzenlenecek ABD-Afrika İş Zirvesi’nde 13. oturumuna ev sahipliği yapacağını açıkladı. Fas'ta her yıl yapılan Afrika Aslanı tatbikatının 17.si 2020’de (2020'nin ilk yarısında) gerçekleşecek. Önceki yıldaki tatbikatlara kıyasla Afrika'daki en büyük tatbikat olacak. Fas, Varşova Konferansı çerçevesinde (2020 Mart sonu) Terörle Mücadele Çalışma Grubu toplantısına da ev sahipliği yapacak.

Burita'ya göre Pompeo'nun Rabat'ı ziyaret etmesi, ortak ve kaygı uyandıran bir dizi uluslararası ve bölgesel konu hakkında görüş ve fikir alışverişinde bulunmak için bir fırsattı.

Sahel'de terörle mücadele

Afrika'nın Sahel bölgesindeki durumla ilgili olarak konuşan Burita, Sahel'in birçok düzeyde ortak koordinasyon gerektiren stratejik bir alan olduğu konusunda iki ülkenin fikir birliği olduğunu söyledi. Burita, “Fas tek taraflı yaklaşımların etkisiz olduğunu düşünüyor. Fas, Arap-Mağrip Birliği, Sahel-Sahra Devletleri Topluluğu ve Batı Afrika Ülkeleri Ekonomik Topluluğu'na (ECOWAS) koordinasyona dayalı kapsamlı ve kolektif bir yaklaşım çağrısında bulundu” ifadelerine yer verdi.

Burita, öncelikle bölgedeki istikrar ve kalkınmayı tehdit eden yükselen terörizm ve organize suç olgusuyla bağlantılı olarak Sahel’de güvenlik sorunlarının devam ettiğini sözlerine ekledi.

Libya'da siyasal çözüm süreci devam etmeli

Libya konusuna değinen Burita, “Taraflar, barış ve güvenliğin temelinin atılmasını sağlayacak yol ve vesilelerle ilgili görüş alışverişinde bulundu. Bu, Suheyrat Anlaşması ile başlayan siyasal çözüm sürecinin temellerine dayanarak, Libyalı tarafların kararlaştırdığı siyasi bir çözüm çerçevesinde gelecek” dedi.

Burita, “Taraflar, İran ve müttefiklerinin oluşturduğu tehdidi ve İran’ın, Kuzey ve Batı Afrika dahil, bölgedeki etkisini yayma girişimlerini engellemeye yönelik çabaları masaya yatırdı. Bunun yanı sıra taraflar, Afrika’da terörle mücadele edilmesi için bölgedeki güvenlik hizmetlerinin kapasitesinin güçlendirilmesi ve özellikle güvenlik işbirliği için ortak bir platform geliştirilmesi yoluyla ortaya konulan ortak çabaları ele aldı” ifadelerini kullandı.

Burita uzun açıklamasında, ülkesinin İsrail ile ilişkilerinin normalleşmesi konusuna uzaktan yakından hiçbir şekilde değinmemesi dikkat çekti. Bu, on Amerikalı gazeteci ile birlikte Rabat ziyaretinde bulunan Pompeo'nun üzerinde duracağı en önemli nokta gibi görünüyor.

Pompeo ve Burita’nın ortak bir basın toplantısı düzenlemesi planlanmıştı. Ancak herhangi bir gerekçe öne sürülmeden son anda basın toplantısı iptal edildi.

Editörün Seçimi

Multimedya