Ay'ın istilasından Mars'ın keşfine: Çin'in uzayla ilgili hedefleri

Ay'ın istilasından Mars'ın keşfine: Çin'in uzayla ilgili hedefleri

Salı, 3 Aralık, 2019 - 12:15
Washington/Namrata Goswami

Hiç şüphesiz uzay, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in ülkesinin, nüfuzunu ve gücünü artırmaya yönelik hayallerinin olmazsa olmazı ve Asker-Sivil Entegrasyonu Kalkınma Stratejisi’nin temel yapı taşlarından biri.
Uzay stratejisi

Peki, Çin’den önümüzdeki 30 yıl boyunca uzayla ilgili ne gibi beklentilerimiz olmalı?

Çin’in uzayla ilgili hedefleri, büyüklükleri ve uzun vadeli oluşları açısından bugün atmosferin dışında gezinen diğer ülkelerin hedeflerini ve planlarını aşmıştır.
Bu hedefler, aşağıda belirtilen adımların takip edildiği bir uzay stratejisine dayanmaktadır;

*
Uzay fırlatma sistemi geliştirme ve düşük maliyetlerle uzaya gitme,
* Kendi kalıcı uzay istasyonunu inşa etme,
* Dünya ile Ay arasındaki alanı (Cis-lunar) kontrol etme,
* Cis-lunar kontrol altına alındıktan sonra, Ay'da sürdürülebilir bir varlık için gerekli araçlar geliştirme, orada yerli üretim uydular konuşlandırma ve ay istasyonun faaliyete geçmesi için uzay tabanlı güneş enerjisi (SBSP) teknolojisi geliştirme,
* Son olarak tüm bu hedeflere ulaşıldıktan sonra, uzayın derinliklerinde araştırmalar yapmak ve asteroitlerden kaynak elde etmek için gerekli araçlar geliştirme.

Bugün Çin, yukarıdaki hedeflere ulaşmak için kendi uzay imkânlarını yaratmaya ve geliştirmeye odaklanmış durumda. Örneğin Çin hükümeti, 27 Ekim’de yaptığı açıklamada, yılsonunda ‘Uzun Yürüyüş-5’ (Long March-5) adlı roketin ülkenin güneyindeki Hainan Adası'nda bulunan Qinglan Limanı’ndan fırlatılacağını duyurdu.

Çinli uzay mühendisleri, 2 Temmuz 2017'de başarısızlıkla sonuçlanan uzaya roket fırlatma girişiminde çıkan arızayı gidermek için iki yıllarını harcadılar.

Uzun Yürüyüş-5 roketinin 25 tonluk yükle Alçak Dünya Yörüngesi’ne (LEO) ve 14 tonluk yükle Jeostatik Yörünge’ye (Yer Sabit Yörünge - GEO) başarılı bir şekilde yerleştirilmesi, Çin Ay Keşif Programı (CLEP) çerçevesinde 2020’de başlatılması planlanan Chang'e-5 görevi için kritik bir öneme sahip.
Yeni görevler

Chang'e-5 ay göreviyle ayın yüzeyinden numuneler alınması planlanıyor. Bu yüzden görevde bir iniş, bir yörünge, bir de kalkış gemisi ile numuneler için bir geri dönüş birimi yer alacak. Şarku’l Avsat’ın haberine göre, Chang’e 5’in Ay’ın yörüngesine girdikten ve Ay’ı ziyaret ettikten sonra Ay’dan ayrılması ve hızlı bir şekilde dünyanın yörüngesine giriş yapması planlanıyor. Diğer yandan görevle ilgili gelişmeler, Çin Ulusal Uzay İdaresi (CNSA) tarafından bu yılın başlarında duyurulan zaman çizelgesiyle uyumlu bir şekilde sürdüğüne dikkat çekmekte fayda var.

Çin, 2020 yılında Mars’a bir yörünge ve bir iniş gemisine sahip uzay sondası göndermeyi planlarken, insanlı ilk uzay görevini ise 2036’da gerçekleştirmeyi umuyor.

Art arda gelen bu Ay keşifleri, CLEP’in başında bulunan Ouyang Ziyuan ve Sun Zezhou, Chang’e 4 sondasının baş tasarımcısı Liu Hanlong, Chang’e 4’ün 3 kilogramlık biyo-rejeneratif yaşam destek modülü denemesinin genel müdürü ve Chang’e Ay Keşif Programı’nın baş tasarımcısı Wu Weiren ile Çinli politika yapıcıların vizyonlarını yansıtıyor.

Bilim insanı Ouyang Ziyuan, 2002 yılında ‘Ay'ın yeni bir enerji kaynağı olabileceği ve bu yüzden de ona ilk ulaşanların en büyük kazananlar olacağını’ açıkladı. Uzayla ilgili bu stratejik düşünce, Çin'in 2030'a kadar Ay’ın güneş ışıkları ve buzlu su bulunan güney kutbunda varlığını tesis etmesi gerektiği şeklindeki vizyonunu daha da güçlendirdi.

Çin, Ay’da kalıcı bir insan varlığı kurulması ve 2025 yılına kadar LEO’ya, 2030 yılına kadar ise GEO’ya oturtulması planlanan SBSP teknolojisiyle çalışan uyduların yapımı gibi uzun vadeli hedeflere ulaşmak için 2030’da fırlatılması planlanan Uzun Yürüyüş-9 (Long Marsh-9) roketini geliştiriyor.

Roketle ilgili çalışmalar, 2030 yılında SBSP teknolojisiyle çalışan uyduları GEO’ya fırlatmayı ve Chang’e 7 göreviyle 2030'da Ay’ın güney kutbunu incelemeyi hedefliyor. Chang’e 8 görevi ise 3 boyutlu baskı gibi temel teknolojileri test etmek için kullanılacak.
Ay kuralları

Öte yandan uzay enerjileriyle ilgili olarak Çin, bu yılın başlarında Chongqing’in Bishan bölgesinde 30 milyon dolarlık devlet destekli güneş enerjili uydu üretim tesisi kurarak bu alanda bir ilke imza attı. Şarku’l Avsat’ın edindiği bilgilere göre Çin ayrıca, ilk denemesi 2040 yılında yapılacak olan nükleer motorlu uzay aracı inşa etme alanına da yatırım yapıyor. Bu araçların görevi asteroitleri keşfetmek ve uzayın derinliklerinde araştırmalar yapmak olacak. Nükleer enerjiyle çalışan motora sahip uzay aracı üretme fikri ilk olarak Çin Hava-Uzay Bilim ve Teknoloji Şirketi’nin (CASC) 2016 yılında yayınladığı raporda yer aldı. Çin uzay programı ana yüklenicisi CASC raporunda, “Bu hedefe ulaşıldığında, büyük uzay araştırmaları ve uzay kaynakları geliştirme projeleri desteklenebilecek. Özellikle de asteroitlerin keşfedilmesi ve uzay güneş enerjisi üretimi hedeflerini gerçeğe dönüştürecek” ifadeleri yer aldı.

Çin hükümeti bugün uzay alanındaki özel girişimci şirketleri OneSpace, LandSpace, Linkspace ve iSpace gibi diğer şirketlere katılmaya teşvik ediyor.

Interstellar Glory Space Technology adıyla da bilinen iSpace, 25 Temmuz 2019'da kendi yapımı olan ‘Hyperbola 1’ adlı roketini başarılı bir şekilde yörüngeye gönderen ilk Çinli özel şirket oldu. Şirket ayrıca, 1.9 tonluk taşıma kapasitesine sahip olan ve LEO’ya yerleştirilmesi planlanan ‘Hyperpola 2’ adlı yeniden kullanılabilir roketinin tanıtımını gerçekleştirdi. Yeniden kullanılabilir roketler, Çin'in uzay programı için bir dönüm noktası olacak.
Anti-uydu silahı

Çin askeri, uzay alanında 2007'den bu yana LEO’da kendi anti-uydu silahını deniyor. 2013 yılında, SY-7 uydusuna bağlı başka bir uyduyu yakalayabilen bir robot kolla gösteri yaptı. Bir diğer büyük başarıya ise 2016 yılında imza atan Çin, dış dinlemeye tamamen kapalı uydu tabanlı bir kuantum iletişim ağı geliştirdi. 2018’de Çin Halk Kurtuluş Ordusu’na (PLA) bağlı Stratejik Destek Gücü içerisinde kurulan anti-uydu birimini faaliyete geçirdi. 2019 yılında ise Uzun Yürüyüş-3B (Long Marsh 3B) roketi yörüngeye fırlatıldı.

Çin, 2018 yılına kadar uzaya gönderdiği 39 uydu ile uzayda 31 uydusu olan ABD’yi geride bıraktı.

*Tribune Media hizmeti olan The Diplomat’tan alınmıştır.


Editörün Seçimi

Multimedya