İran'daki gözaltılar sürüyor: DMO öldürülenlerle ilgili soruşturma başlattı

İran'daki gözaltılar sürüyor: DMO öldürülenlerle ilgili soruşturma başlattı

Pazartesi, 2 Aralık, 2019 - 08:45
Tahran’ın batısındaki bir sokakta bir vatandaşın evinin penceresinden görüntülediği çevik kuvvet polisleri (Sosyal medya siteleri)
Londra-Tahran/Şarku’l Avsat
İran güvenlik birimleri, protesto gösterilerine katılanlara yönelik gözaltı kampanyasını sürdürürken, protestolar sırasında göstericilerin güvenlik güçlerinin silahlarından çıkan mermilerle öldürülmesiyle ilgili tartışmalar da devam ediyor. İran Devrim Muhafızları Ordusu (DMO) komutanlarından Tuğgeneral Muhammed Rıza Yezdi, protesto gösterileri sırasında açılan ateş ve ‘masumların öldürülmüş olabileceği’ konusuyla ilgili soruşturma başlatıldığını söyledi. Bu da protestolar sırasında ateş edenlerle ilgili suçlamaların tam tersi bir tutum anlamına geliyor.

DMO Tahran Komutanı Tuğgeneral Yezdi, “Güvenlik güçlerinin silahlarından çıkan kurşunlarla masum insanlar ölmüş olabilir mi?” şeklindeki soruya, ‘kazara’ olabileceği ve konunun araştırıldığı yanıtını verdi. Mevcut şartlar altında bir şeyi inkâr veya kabul etmenin mümkün olmadığını vurgulayan Tuğgeneral Yezdi, insanların ölüm nedenlerini araştırdıklarını söyledi. Yezdi aynı zamanda DMO Komutan Yardımcısı Amiral Ali Fadavi’nin bu haftanın başlarında ‘protestocuların arasına karışan bozguncuların göstericilere arkadan ateş açtığı’ şeklindeki açıklamasını yineledi.

Tuğgeneral Yezdi ayrıca, yetkililerin ‘öldürülenlerin aileleriyle iletişim kuracağını’ açıkladı. Açıklama, yetkililerin, protestolar sırasında ölen ve malları zarar görenlerin aileleriyle ilgilenmedikleri şeklindeki eleştirilerin ardından geldi.

Protestocuların talepleriyle ilgili olarak ise Yezdi, “Yaşam standartlarıyla ilgili taleplerinde haklılar. Bu inkâr edilemez” diye konuştu. Protestolara katılanların diğerlerinden ayrılması gerektiğini vurgulayan Yezdi, maddi kaygıları olmayan refah seviyesi yüksek sınıftan kişilerin de tutuklandığına dikkati çekerek bu kişileri ‘kaos yaratmaya çalışmak ve dışarıdan yönetilmek ya da desteklenmekle’ suçladı.

Açıklamalarda çelişkiler var

Fakat DMO Tahran Komutanı’nın açıklamalarında İranlı yetkililerin daha önce başkentteki protestoların fakir bölgelerde yaşandığı şeklinde yaptıkları açıklamalarla karşılaştırıldığında farklılıklar vardı.

İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani'nin danışmanı Hüsameddin Aşna, son yaşanan protestolar sırasında bazı masum insanların öldürüldüğünü belirterek sorumluların cezalandırılması çağrısında bulundu. Reformist eğilimli İranlı İşçiler Haber Ajansı (ILNA) tarafından aktarılan açıklamalarında Aşna, “Kimse sokağa inenlerin hepsinin bozguncular olduğunu söyleyemez” dedi.

Öte yandan İranlı yetkililer protestolar sırasında ölenler ya da gözaltına alınanların sayısıyla ilgili resmi bir açıklama da bulunmazken İran'ın resmi haber ajansı IRNA, Tahran, Fars, Doğu Azerbaycan ve Hürmüzgan eyaletlerinde Cuma’dan Pazar’a kadar gözaltı kampanyasının sürdüğünü aktardı.

DMO’ya yakın Tesnim Haber Ajansı’nın haberine göre Kirmanşah Eyaleti Emniyet Müdürü Ali Ekber Cavidan, ‘olayları kışkırtmakla’ suçlanan 240 kişinin gözaltına alındığını açıkladı.

İran'ın yarı resmi ajansı ISNA’nın haberine göre ise Fars Eyaleti Emniyet Müdürü Reham Bahş Habibi, dış bağlantıları olduğu gerekçesiyle iki kadının gözaltına alındığını belirtti. IRNA tarafından aktarılan bir başka açıklamasında ise Habibi, Şiraz kentinde ‘bankaların yakılmasında kilit rol oynayan’ kişilerin yakalandığını söyledi.

Tahran’da ise başkentin doğusundan sorumlu Emniyet Müdürü Keyumars Azizi, güvenlik güçlerinin gerçekleştirdiği bir operasyonla Tahran’ın farklı bölgelerinde 20 kişinin gözaltına alındığını aktardı.

Uluslararası Af Örgütü'nün açıklamalarına yalanlama

Diğer yandan İran yargısı ve İçişleri Bakanlığı, Uluslararası Af Örgütü'nün (UAÖ) protesto gösterileri sırasında güvenlik güçlerinin açtığı ateş sonucu 160 kişinin öldüğü şeklindeki açıklamalarını reddederek rakamların kesin olmadığını vurguladı. UAÖ ayrıca, protestolar sırasında ölenlerin sayısıyla ilgili araştırmalara devam ettiklerini belirtti.

Hürmüzgan Eyaleti Emniyet Müdürü tarafından yapılan açıklamada, protestolar sırasında ‘kışkırtıcı faaliyetlerde bulunan’ 31 kişinin gözaltına alındığı belirtildi. Emniyet Müdürü, bu kişilerin, halka sosyal medya siteleri üzerinde protestolara katılmaları çağrısında bulunan kişiler olduklarını açıkladı.

IRNA’nın haberine göre Doğu Azerbaycan Eyaleti Emniyet Müdürü Hüseyin Abdi, Cumartesi günü yaptığı açıklamada, 48’i ‘olaylarda kilit rol oynamakla’ 22’si ise ‘kamu mallarına zarar vermekle’ suçlanan toplam 70 kişinin gözaltına alındığını kaydetti.

İran Başsavcısı Muhammed Cafer Muntazeri, Cumartesi günü yaptığı açıklamada, İran Şura Meclisinde Dış Politika Ulusal Güvenlik Komitesi Sözcüsü Hüseyin Nakvi Hüseyni’nin 7 bin kişinin gözaltına alındığı şeklindeki açıklaması da dahil olmak üzere ölenlerin ve gözaltına alınanların sayılarıyla ilgili tüm istatistiklerin doğruluğunu reddetti.

Yetkililer, 156 gösterici mezarlığa gömdü

Reformist lider Mir Hüseyin Musevi’ye yakınlığıyla bilinen ‘Kalimaiq’ adlı haber sitesi, güvenilir kaynaklardan aktardığı bilgilerde yetkililerin protestolar sırasında ölen 156 göstericiyi Tahran’ın güneyinde bulunan Behişt-i Zehra Mezarlığı’na gömdükleri, 80 kadar cenazeyi ise diğer şehirlere gönderdiklerini bildirdi.

Sitenin haberine göre ölümlerin çoğu, güvenlik güçlerinin protestocuları dağıtmak için müdahale ettiği başkentin batı banliyölerinde meydana geldi.

Yine sitenin güvenilir kaynaklardan geçtiğimiz Cuma günü aktardığı bilgilere göre, protestolar sırasında Tahran ve çevresinde 366 kişi hayatını kaybetti.

Öte yandan İranlı çevrelerin protestoların demir yumrukla bastırılmasına verdiği tepkiler devam ediyor. Son olarak önde gelen İranlı sanatçılar ve yönetmenler protestocuların üzerine ateş açılmasını kınayan bir bildiri imzaladılar. Bildiriyi imzalayanlar arasında özellikle sinema dünyasında ismi ön plana çıkan; Asgar Ferhadi, Muhammed Resulof, Cafer Penahi, Daryuş Mehrcui, Rahşan Beni İtimad ve Bahman Farmanara bulunurken, müzik dünyasından Hüseyin Alizade ve Keyhan Kelhur ile yazar Lili Golestan’ın da bulunduğu belirtildi.

Sanatçıların yayınladığı bildiride protestoculara karşı kullanılan şiddet, en güçlü şekilde kınanırken, yetkililere şu sorular yöneltildi; “İnsanlara ne yapıyorsunuz? Hangi pencereyi terk ettiniz de insanların sesini duymuyorsunuz? Hangi protestolar size uyuyor? Neden insanları en temel insani haklarından ve ihtiyaçlarından şiddet yoluyla mahrum etmekte ısrar ediyorsunuz?”

Rıza Pehlevi’den halka çağrı

Diğer yandan İran Şahı’nın oğlu ve eski Veliaht Prens Rıza Pehlevi, İranlıları ‘geçiş dönemini yönetmeye yönelik ulusal hazırlık yapmaya’ çağıran bir açıklama yayınladı.

‘Geçiş sürecini yönetecek gücün şimdiden inşa edilmesinin’ önemini vurgulayan Pehlevi, aynı zamanda mevcut rejimin (İslam Cumhuriyeti) yeni kurulacak İran hükümeti karşısında yenilmesinin ‘özel araçlar gerektirdiğinin’ de altını çizdi.

Editörün Seçimi

Multimedya