Afgan ordusunun iletişim aracı: WhatsApp

Afgan ordusunun iletişim aracı: WhatsApp

Pazartesi, 28 Ekim, 2019 - 13:15
Kabil/Thomas Gibbons Neff ve Mucib Meş‘al
Yüzlerce Taliban savaşçısı Nisan ayı başlarında Batı Afganistan'daki Bala-Murgab ilçesini kuşattığında, oraya yerleştirilen Afgan askerleri tehlikede olduklarını anlamışlardı. Komandolarıyla iletişim kuramıyorlardı ve ABD hava desteği son umutlarıydı.

Ancak tam o sırada, bulutlar havayı sardı ve Amerikalılar Afganları göremedi. Afgan komutan, hava saldırılarını koordine etmek için, dünyadaki milyonlarca telefon kullanıcısının tercih ettiği araç olan “WhatsApp”a başvurmuştu.

Son beş yıldır, WhatsApp Afganlar ve dış dünya arasındaki iletişim aracı olarak Facebook'tan sonra ikinci sırada yer alıyor. Bugün, Facebook kullanımı Afgan hükümetinde ve orduda bütünüyle yerleşmiş durumda. Ancak ABD yetkilileri, şifreli olmasına rağmen, bunun güvenlik riski taşıdığını söylüyor.

ABD kuvvetleri, Pentagon’dan özellikle askeri haberleşmeler için, Afganların telefonlarına indirdiklerinde daha güvenli iletişim kurabilecekleri bir alternatif geliştirmelerini istedi.

Öte yandan Adalet Bakanlığı, suç ve terörle mücadele kapsamında WhatsApp ve Facebook Messenger’a yasal olarak erişilebilmesi için şifreleme sisteminde bir boşluğa ihtiyaç duyulduğunu söyledi.

Bununla birlikte Afgan askeri yetkilileri aralarında iletişim kurmak için, Taliban karşısında WhatsApp'ın benzersiz avantajlar sağladığını ifade ediyorlar. Savaş; küçük, hızlı bir taktiksel zafer mücadelesine dönüşmüş durumda. Bu nedenle “uygulamanın avantajlarının potansiyel tehlikelerden daha baskın olduğunu” söylüyorlar.

Esas itibariyle, WhatsApp hızı ve esnekliğiyle öne çıkıyor.Böylece artık saldırı anlarında  bakanlar, komutanlar ve ordu, güvenli  operasyon merkezine ulaşması gereken  acil kararları ertelemek durumunda kalmayacaklar.WhatsApp, bakanlar ve karar vericilerin kararlarını yatak odalarından, toplantılardan ve hatta havaalanı terminalinden gönderebilmeleri sayesinde, sanal operasyon merkezlerine dönüştü.

 

Bu bağlamda, Afgan kuvvetiyle Taliban’ın karşı karşıya geldiği Güney Helmend’de bulunan 215. Kolordu'nun sözcüsü Abdülkadir Bahadurzai WhatsApp için: “Çok faydalı bir araç. İletişim çok kolay ve yönlendirme hızlı bir şekilde yapılabiliyor. Radyo sinyalleriyle kurulan iletişime kıyasla işlem, birkaç dakika sürüyor, hatta telefonların meşgul olduğu bazı durumlarda bile işe yarıyor.” açıklamasında bulundu.

Ülke genelinde çok sayıda cephe açılmış durumda. Bazen ülkenin 34 ilinin 24'ünde birden mücadele ediliyor. Güvenlik liderleri, bu gibi acil durumlarla kaynakları koordine etmek için açılmış olan WhatsApp gruplarına güveniyor. Bazı gruplar kısa bir operasyon için kurulurken, diğerleri daha uzun kullanılıyor. Yerel liderler gerektiğinde gruplara dahil ediliyor veya gruplardan çıkarılabiliyor.

Afgan yetkililer, Bala-Murgab’daki operasyon gibi nadir durumlarda ABD askeri komutanlarının küçük gruplara eklendiğini söyledi. Ancak, çoğu WhatsApp grubu Afgan güvenlik liderleri ve sahadakiler arasında iletişim kuruyor.

Afgan güvenlik görevlileri bazen ülkedeki en üst düzey Amerikalı komutan General Austin S. Miller ile iletişim kurmak ve önemli kararları tartışmak için WhatsApp'ı kullanıyorlar.

Afgan askerler bilgi paylaşımını akıllı telefonlarla sağlarken ABD askeri yetkilileri şifreli radyo ağları ve gizli İnternet ağ geçitleri aracılığıyla iletişim kuruyor. Musa Kala ve Sangin banliyölerinde Taliban liderleri WhatsApp ile ilgili güvenlik riskleri konusunda endişeli değiller. Telsizin yanı sıra, WhatsApp'ın iletişim kurmanın en hızlı yolu olduğunu belirtiyorlar.

Bazı Taliban savaşçılarının okuryazarlığı olmamasına rağmen, sesli mesajlaşma hizmetiyle rahatça iletişim kurabiliyorlar.

Sangin'deki bir Taliban komutanı, "Whatsapp, yazma becerisi gerektirmiyor. Sesli mesaj gönderebilmeniz ve telefon çaldığında cevap verebilmeniz yeterli.” dedi.

Doha'daki Taliban'la yapılan son barış müzakereleri sırasında WhatsApp, grup müzakerecileri ve üst düzey ABD müzakerecileri tarafından yoğun şekilde kullanıldı. Bir ABD yetkilisi, ABD’nin Afganistan elçisi Zalmay Khalilzad’ın tüm barış sürecini WhatsApp’tan yürüttüğünü söyleyerek güldü.

Taliban müzakerecileri ve ABD'li diplomatlar, Trump her şeyi iptal etmeden önce bir anlaşmayı imzalamanın eşiğindeydiler. Üst düzey bir Taliban komutanı, müzakerecilerin bir anlaşma imzalamak üzere olduklarına dair endişesini ifade ettiği 17 dakikalık bir sesli mesaj göndermişti.

Sesli mesajda Taliban komutanının sesi zaman zaman gözyaşlarıyla boğuluyordu. Taliban'ın baş müzakerecisine verilen mesaj, Taliban gruplarına WhatsApp aracılığıyla yayıldı.

Bu mesaja cevap olarak gönderilen 6 dakikalık ses kaydında ise ilk 30 saniye boyunca ilk mesajı gönderen selamlandı ve kendisi için dua edildi. Ardından başka bir Taliban komutanı, ilk komutan tarafından öne sürülen sözlere karşı çıktı.

O sözlerin sahibinin yorumladığı ayetlerin aynılarını kendi düşüncesini doğrultusunda yorumlayarak müzakereleri ve müzakerecileri savundu.

WhatsApp kullanımının ilk ve en dikkat çeken örneklerinden biri, geçen yıl öldürülen Kandahar eyaletinin polis şefi General Abdurrezzak adlı bir Afgan komutanıydı. Komutan askeri hayatına temel eğitimden yoksun küçük çaplı bir sınır muhafız olarak başladı. Ancak zaman içinde yerel güvenlik güçlerini, ABD güçlerinin Taliban’a karşı savunmak için kullandığı güçlü bir askeri birime dönüştürdü ve önemli bir general oldu.

Önem kazanan politik duruşu ve ticari çıkarları  nedeniyle, General Abdürrezzak sürekli olarak Kabil ve dışına seyahat etmek zorunda kalıyordu. Ancak aynı zamanda yönettiği birimle yakın temas halinde olması gerekiyordu. Paris ya da Dubai'deyken, Afgan generali, cephaneleri birliklerine ya da yakıt stoklarına yönlendirmek için WhatsApp'ı kullanıyordu.

Editörün Seçimi

Multimedya