Rusya, Adana Mutabakatı'nda değişikliğe sıcak bakıyor

Rusya, Adana Mutabakatı'nda değişikliğe sıcak bakıyor

Salı, 22 Ekim, 2019 - 08:15
Suriye’nin kuzeydoğusundaki Tel Abyad’daki Suriyeli muhalif savaşçılar (AFP)
Moskova/Raid Ceber
Rusya, Türkiye’nin Suriye’nin kuzeydoğusundaki askeri operasyonuna ilişkin uyarılarının tonunu sertleştirirken Şam ile Ankara arasındaki sınır bölgesiyle ilgili anlaşmada bir takım değişiklikler yapılabileceğine dair sinyaller de vermeye başladı.

Bugün Soçi’de Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan arasında gerçekleşecek zirvenin gündeminde 3 başlık olacak. Bunlardan ilki Suriye’nin kuzeyinde tutulan binlerce DEAŞ’lının kaçmasını engellemek amacıyla askeri güvenlik koordinasyonunun güçlendirilmesi. İkincisi, Ankara ile Şam arasında doğrudan siyasi diyalogu teşvik eden bir mekanizma oluşturulması. Üçüncüsü de birkaç gün sonra başlayacak olan Suriye Anayasa Komisyonu çalışmalarının etkilenmemesi için Türk askeri operasyonunun bir an önce sonlandırılması.

Putin ile Erdoğan arasındaki görüşmelere dair beklentilere gelince… Rusya'daki siyasi ve askeri çevreler Moskova’nın Türk askeri operasyonunun arka planına odaklanmak istediği eksenler olduğuna işaret etti. Rusya Savunma Bakanı Sergey Şoygu, Türk askeri operasyonunun başlamasından sonra Suriye'de yaşanan gelişmelerin kuzey bölgesinde ‘bir güvenlik boşluğu’ oluşabileceği tehlikesine işaret eden istenmeyen bir yönde ilerlediğini söyledi.

Dün Çin'in başkenti Pekin’de katıldığı Şiangshan Forumu’nda konuşan Şoygu konuya dair şunları söyledi:

“Türk ve ABD’li meslektaşlarımızla iş birliği içinde attığımız adımların bu bölgede güvenlik ve istikrarı artırmamızı sağlamasını umuyoruz. Ne yazık ki son günlerde meydana gelen olaylar bizi iyimser düşüncelere götürmüyor. Mülteci kamplarının ve teröristlerin tutulduğu yerlerin bir kısmının güvenliği birkaç ülke tarafından durduruldu. Bu durum, teröristlere bazı bölgelere konuşlanma olanağı sağladı. 8 mülteci kampı ve yabancı militanların bulunduğu 12 gözetim merkezinde güvenlik önemli ölçüde azaldı. Bu da teröristlerin tersine göç edeceklerini göreceğimiz anlamına gelebilir. Kimsenin teröristlerin nereye gittiklerini bilmediğini ancak hızlı bir şekilde duruma el koyulması gerektirdiğini düşünüyoruz. Bunun da sadece Rusya, Türkiye ve ABD arasındaki koordinasyon düzeyinde değil, uluslararası toplumun tamamının katılımıyla olacağına inanıyoruz.”

Rusya’nın stratejik istikrarı sağlamak için ABD ile diyaloga açık olduğunu belirten Şoygu, teröristlerle, ideolojileriyle ve propagandalarıyla mücadele için tüm dünyanın ortak çaba sarf etmesinin önemine dikkat çekti.

Kremlin’den daha önce yapılan açıklamada, gözaltı merkezlerinden kaçan DEAŞ’lı teröristlerle ilgili uyarıların ciddi boyutlarda olduğu ve buna derhal bir karşılık verilmesi gerektiği belirtilmişti.

Söz konusu dosyanın Rusya-Türkiye zirvesi sırasında masada olacağı biliniyor. Rus siyasi çevreleri de zirvede Türk askeri operasyonundan sonra kuzeydeki durumu düzenleyecek mekanizmaların konuşulacağı görüşünde.

Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov yaptığı açıklamada Rusya’nın Türkiye ile Suriye arasında bir diyalog başlaması için yardım etmeye hazır olduğunu belirterek iki ülke arasında 1998 yılında imzalanan Adana Anlaşması'na dayalı bir diyalog başlatılması gerektiğini vurguladı. Bulgaristan Dışişleri Bakanı Ekaterina Zakharieva ile düzenlenen ortak basın toplantısında açıklamalarda bulunan Lavrov, “Tabii ki Türkiye ile Suriye Arap Cumhuriyeti arasında diyalog kurulmasına ihtiyaç var. Bu tür doğrudan temasları teşvik etmek için destekleyici bir rol oynamaya hazırız” diye konuştu.

Lavrov açıklamasına şöyle devam etti:

 “Ankara ile Şam arasındaki diyalogun 1998 Adana Anlaşması'na dayanması gerektiği ortada. Moskova da Şam ve Ankara’nın istemesi halinde Adana Anlaşması’nda değişiklik yapılmasını destekliyor.”

Bununla birlikte Şam ile Kürtler arasındaki mevcut durumla ilgili bir diyalog geliştirilmesi gerektiğini de dile getiren Lavrov, “Kürtler ve Şam arasındaki diyalogun geliştirilmesi gerekiyor. Bunun için elimizden gelen her şeyi yapmaya hazırız. Her iki taraf da bu süreçte Rusya'ya yardım edebileceklerini dile getirdi” ifadesini kulandı.

Ancak Lavrov, Moskova’nın Suriye hükümeti temsilcileri ile Türk yetkililer arasında ‘güvenlik toplantısı’ düzenlemek için hazırlıklar yaptığına dair daha önce basında yer alan bilgilerin doğru olmadığını kaydetti. Suriye Devlet Başkanı Beşşar Esed'in danışmanı Buseyna Şaban birkaç gün önce Rusya’nın Türkiye ve Suriye arasında bir güvenlik toplantısı düzenlemeyi düşündüğünü açıklamıştı. Ancak Lavrov dün yaptığı açıklamada Türkiye ile Suriye arasındaki olası diyalogların dayanabileceği zeminin Adana Anlaşması olduğunu vurgulayarak böyle bir görüşme planlamadıklarını belirtti.

Adana Anlaşması, Türkiye ile Suriye arasında 1998’de yaşanan büyük bir krizin ardından imzalanırken Türkiye anlaşma sonucunda Şam’ın PKK’nın örgütlenmesi, PKK lideri Abdullah Öcalan’ın barınması ve topraklarında PKK kamplarının kurulmasına izin vermek gibi PKK’ya verdiği desteği kesmesi için sınırdaki güçlerini harekete geçirmişti.

Gizli hükümlerin de olduğu 4 ek içeren anlaşma, Türkiye’nin taleplerinin karşılanması, Türkiye'nin öz savunma hakkını korumasının sağlanması ve eğer Suriye’nin PKK’yı desteklemeyi bırakmazsa can ve mal kaybından dolayı ‘tazminat’ talep edilmesi maddelerini barındırıyor. Anlaşma ayrıca Türkiye'ye terörle mücadele operasyonları çerçevesinde Suriye topraklarında 5 kilometre derinliğe nüfuz etme hakkı veriyor.

Rus çevreleri, Moskova’nın mevcut sorunu çözmek için Adana Anlaşması’na geri dönme ihtiyacı olduğu ve anlaşmanın diyalog için yasal bir dayanak oluşturduğunu öne süreceğini düşünüyor. Aynı şekilde anlaşmada Rusya’nın önerilerine göre bir takım değişiklikler yapmanın Suriye'deki yeni koşulların dikkate alınmasını sağlayabileceği inancı hakim. Bu da anlaşmanın Türkiye'ye Suriye topraklarının derinliklerinde daha geniş alanlara girebilme imkanı verileceği anlamına geliyor.

Editörün Seçimi

Multimedya