​Modi ve Şi: Anlaşmazlıklarımızın akıllıca yönetilmesi ve tartışmaya dönüştürülmemesi gerekiyor

​Modi ve Şi: Anlaşmazlıklarımızın akıllıca yönetilmesi ve tartışmaya dönüştürülmemesi gerekiyor

Pazar, 13 Ekim, 2019 - 13:15
Modi ve Şi'nin 'yeni bir dönemden’ bahsetmelerine rağmen, iki lider arasındaki gayri resmi zirveden herhangi bir anlaşma veya açıklama çıkması beklenmiyor (AP)
Mahabalipuram / Şarku’l Avsat
Nüfusları açısından dünyanın en büyük iki ülkesinin liderleri arasında iki gün önce başlayan gayri resmi zirve, sınır anlaşmazlıkları, tartışmalı Keşmir bölgesi ve Çin'in iki dev ekonomi arasındaki ticari egemenliğiyle ilgili gerilimleri hafifletme çabaları çerçevesinde bir yıl içinde gerçekleşen ikinci zirve olma özelliği taşıyor.

Hindistan Başbakanı Narendra Modi yaptığı açıklamada, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile gerçekleştirdiği zirvenin, aralarındaki gerginliğin üstesinden gelmek isteyen iki komşu arasında ‘yeni bir dönem’ başlatacağını söyledi.

İki ülke arasındaki ilişkiler, Hindistan'ın Ağustos ayında Keşmir'in özel statüsüne ilişkin yasayı iptal etmesinin ardından Pakistan ve müttefiki Çin'i kızdırması nedeniyle zarar görmüştü. Yetkililer, iki ülke ilişkilerinde, turizm ve ticari faaliyetler de dahil olmak üzere bir çok konuda güven artırıcı önlemler alınarak ilerlemeler sağlanmasının beklendiğini söyledi. Hatta yetkililere göre güven arttırmak için ortak askeri devriyelerin yapılması kararı dahi alınabilir.

Öte yandan Çin Devlet Başkanı Şi, Hindistan Başbakanı ile şeffaf bir görüşme yaptıklarını ve ikili ilişkileri iyileştirmek için ele aldıkları önerileri uygulayabileceklerini söyledi. Şi ve Modi, Çin'in Hindistan'ın baş düşmanı Pakistan'la olan yakın askeri bağları ve iki ülke arasında yaşanan sınır anlaşmazlıkları nedeniyle yıllardır süren güvensizliğe ve artan ticaret açığına son vermek üzere bir yıl içinde ikinci kez gerçekleşen zirvede, saatler süren ikili görüşmelerde bulundular.  

İki ülkeden heyetlerin de katılımıyla yapılan görüşmelerin başında konuşan Şi, şunları söyledi;

“Arkadaşlar olarak şeffaf görüşmeler yaptık. Sabırsızlıkla daha fazla görüşme yapmayı bekliyorum. Dün ele alınan önerileri de takip edebilirim.”

İki lider, Hindistan’ın güneyindeki Tamil Nadu Eyaleti'nin yönetim şehri Chennai yakınlarındaki Unesco Dünya Kültür Miras Listesi’nde yer alan antik kaya tapınaklarıyla meşhur Mahabalipuram’da bir araya geldiler. Modi, Çin Devlet Başkanı’yla görüşmelerinin başında yaptığı açıklamada, “Chennai’de bugün iki ülke arasında yeni bir işbirliği dönemi başlatacağımızı düşünüyoruz” diye konuştu. İki tarafın da geçtiğimiz yıl ‘anlaşmazlıkları akıllıca yönetilmesi ve tartışmaya dönüşmelerine izin verilmemesi’ konusunda anlaştığına ve dünyada bir barış ve istikrar kaynağı olarak ‘birbirlerinin kaygılarını’ kabul eden ilişkiler kurduklarına dikkati çeken Modi, “Bunlar bizim büyük başarılarımız ve daha fazlasını yapmamız için bize ilham veriyorlar” dedi.

Tarafları rahatsız eden meselelere değinmeyen Modi, Şi ile yalnızca önemli ikili ve uluslararası meselelerden bahsettiklerini söyledi. Çin’in Asya-Pasifik bölgesinde artan askeri etkisi, Hindistan’ı ABD ve müttefiklerine daha da yakınlaştırdı. Bununla birlikte Hindistan, büyük çoğunluğunu Müslümanların oluşturduğu Keşmir’in geniş bir bölgesini kontrol eden Pakistan’a verdiği diplomatik destek nedeniyle Çin’e tepki göstermişti. Ancak Hindistan Dışişleri Bakan Yardımcısı Vijay Gokhale’nin açıklamalarına göre Cuma günü yapılan görüşmelerde iki lider ‘teröre’ karşı ortak mücadele vurgusu yaptılar.

Modi ve Şi, aktarılan açıklamalarında, radikalizmin kendileri için endişe kaynağı olduğunu ve bu nedenle birlikte çalışmaya devam edeceklerini, böylece radikalizm ve terörizmin ülkelerindeki çok kültürlü, çok ırklı ve çok dinli toplumlarının yapısını etkileyemeyeceğini vurguladılar. Çin’den zirveye ilişkin hemen bir yorum yapılmazken Çin’in resmi haber ajansı Xinhua, Şi’nin Modi tarafından ‘sıcak’ bir karşılama gördüğünü, liderlerin ülkeleri arasında ‘birbirlerine saygı duymaları, kalkınma ve refah için birbirlerinden bir şeyler öğrenmelerini’ umduklarını bildirdi.

Toplam nüfusları 3.1 milyarı aşan Çin ve Hindistan arasındaki anlaşmazlıklar 10 yıl öncesine dayanıyor.  İki ülke arasında 1962 yılında tartışmalı Himalaya bölgesi yüzünden bir çatışma yaşanırken, diğer sınır bölgeleri üzerindeki anlaşmazlıklar halen devam ediyor. Geçtiğimiz Eylül ayında Keşmir’in Ladakh bölgesinde Hint ve Çin güçleri arasında küçük çaplı bir çatışma yaşandığı bildirilmiş ardından Hint yetkililer, saha düzeyinde barışçıl bir anlaşma sağlandığını açıklamışlardı. Bir kısmı tartışmalı olan 3 bin 500 kilometrelik bir sınırı paylaşan Hindistan ve Çin, onlarca yıldır devam eden anlaşmazlıkları çözmek için sınırlarla ilgili birçok müzakere gerçekleştirdiler.

Öte yandan Hindistan'ın kuzeyinde Dharamsala’da yaşayan Tibet’in ruhani lideri Dalay Lama Çin’e olan öfkesi uzun süredir devam ediyor. Bu yüzden Hindistan polisi, Şi'nin ziyareti sırasında olası protesto gösterileri düzenleyebilecekleri gerekçesiyle Tibetli öğrencileri tutukladı.

Diğer yandan Pekin’in dev projesi, Kemer ve Yol Girişimi’nin bir parçasının, Keşmir’in Pakistan tarafından yönetilen bölümünden geçmesi planlanıyor. Çin Devlet Başkanı Şi, Modi ile yaptığı zirveden iki gün önce Pekin'de Pakistan Başbakanı İmran Han ile bir araya gelmişti. Görüşme sırasında Şi’nin Pakistan’ın ‘meşru haklarını’ desteklediğini açıklaması, Hindistan Dışişleri Bakanlığı’ndan “Diğer ülkeler Hindistan'ın içişleri hakkında yorum yapamazlar” ifadelerinin yer aldığı sert bir açıklamayla karşılık bulmuştu.

Ancak hem Çin hem de Hindistan ticari faaliyetler açısından ABD’nin korumacılık politikasına takılıyorlar ve birbirlerinin pazarlarına daha fazla erişmek istiyorlar. Özellikle Hindistan, Çin ile olan ticari faaliyetlerindeki 57 milyar dolarlık açıktan oldukça endişeli.

Hindistan Dışişleri Bakan Yardımcısı Gokhale yaptığı açıklamada, iki liderin ticari faaliyetler ve yatırımların teşvik edilmesi konularını tartıştıklarını belirterek, “Bu konu elbette ticaret açığı sorununu da içeriyor” dedi.

Bununla birlikte Çin, Batı’nın akıllı telefon devi Huawei’yle ilgili güvenlik endişelerini Hindistan’ın görmezden gelmesini istiyor.  Çünkü Hindistan'daki telekomünikasyon sektöründe zaten büyük bir oyuncu olan Huawei, Hindistan'ın beşinci nesil (5G) iletişim ağına geçişinde de büyük bir rol üstlenebilir.

Hindistan Dışişleri Bakanlığı tarafından bu haftanın başlarında yapılan açıklamada, “Huawei'nin Hindistan'ın ekonomik ve sosyal kalkınmasına katkısı herkesçe bilinmektedir. Bu yüzden bağımsız ve objektif kararlar alınması gerekiyor” ifadeleri yer aldı.

Öte yandan Alman Haber Ajansı’na (DPA) konuşan diplomatlar, iki lider arasındaki gayri resmi zirvenin, herhangi bir anlaşma veya açıklamayla sonlanmasını beklenmiyor.

Bir diğer gelişmede ise Çin Devlet Başkanı Şi, önümüzdeki Cumartesi günü Nepal’i ziyaret edecek. Şi’nin Pekin’in Asya'daki ticaret ve taşımacılık ağlarını güçlendirmek için ortaya koyduğu Kemer ve Yol Girişimi kapsamında altyapı geliştirmedeki rolünün desteklenmesini istemesi bekleniyor.

Editörün Seçimi

Multimedya