Tunus'un bir sonraki cumhurbaşkanı

Tunus'un bir sonraki cumhurbaşkanı

Pazar, 4 Ağustos, 2019 - 09:00
Emel Musa
Tunuslu şair ve yazar
Merhum el-Baci Kaid es-Sibsi’nin vefatıyla beraber Tunus, cumhurbaşkanlığı seçim tarihini anayasal zorunluluktan dolayı 17 Kasım'dan 15 Eylül'e almak durumunda kaldı, yani 6 Ekim'de yapılması planlanan parlamento seçimlerinden önce yapılacak.

Bu yeni ve diğer veriler seçim süreci ve sonuçları üzerinde politik bir etkisi olacaktır hem de belirgin etkileri… Zira zaman çok dar, çok yüksek siyasi bir tansiyon söz konusu, Kartaca Sarayı yarışı yeni verilerle başa çıkmaya çalışıyor.

Dahası, bahsettiğimiz yeni veriler sadece seçimlerin erkene alınmasını kapsamıyor, bilakis bunu aşan bir durum söz konusu; öncelikle siyasi taktikler değişecektir, buna ek olarak yeni rakipler ortaya çıkacak, bu da bazılarının şansının azalması anlamına gelecektir.

Öte yandan, cumhurbaşkanlığı seçiminin parlamento seçimlerinden önce yapılacak olması kendi içinde en önemli ve etkili bir faktör olduğunu açıkça ifade etmeliyiz. Çünkü önümüzdeki seçimlere katılacak olanlar bütün siyasi taktiklerini cumhurbaşkanlığı seçiminin parlamento seçimlerinden önce yapılacak olmasına bina edecekler.

Tabii ki, bu yarışta politik olarak yetenekli bir oyuncu olacaktı ancak çekildi, pek tabii ki merhum Kaid es-Sibsi’den bahsediyoruz. Bu da siyasi kartların yeniden karılması ve yeni pazarlıkların gündeme gelmesi anlamına gelmektedir.

Tabii ki, cumhurbaşkanlığı ve parlamento seçimleri adaylıklarına gösterilen yoğun ilgi açık bir fenomen, bunu gerekçelendirmek ve izah etmek de zor olmasa gerek, özellikle yoğun ilginin hacmi ve seçim yarışına son derece istekli girenlerin siyasi imajları göz önüne alındığında üzerinde özel olarak durmayı da hak ediyor, ancak bu bağlamda bizi ilgilendiren, belirli partilere mensup olanlar ve siyasi bir geçmişi olanlardır.

Hiç şüphe yok ki en azından partiler açısından bu mesele kolay olmayacak, önceki deneyimler -2014 seçimlerini kastediyoruz-  bu seçimlere ışık tutamayacak, zira o dönem parlamento seçimlerinin sonuçları cumhurbaşkanlığı seçimlerini yönlendirmişti, ancak bu kez durum tamamen farklı olacak. Zorluk, parlamento seçimlerini kazananların, en azından nazari olarak, parlamentodaki, cumhurbaşkanlığı kurumu ve başbakanlıktaki aktörler arasındaki uyumlu çalışma koşullarının önünü açacak şekilde planlanma yapması gerektiği gerçeğinden kaynaklanıyor.

Merhum Kaid es-Sibsi’nin ölümünden önce, bir sonraki seçim oyunu gayet açıktı. Cumhurbaşkanlığı seçiminin parlamento seçimlerinden önce yapılacak olması oyunu yine açık yapacaktır, zira hiçbir taraf güvenle taktikler yürütemez ve nihai ittifaklar kuramaz.

Partilerin bölünmesi ve pek çok partinin tabanlarının zayıflığı -kurucusunu kaybettiğinden beri “Nida Tunus” hareketinin zayıflamasından bahsetmeye dahi gerek yok- ve diğer nedenler göz önüne alındığında yapılacak parlamento seçimlerinin en büyük kazananının “Nahda Hareketi” olacağını söyleyebiliriz. Bunun nedeni, Nahda Hareketi’nin egemen olduğu politik sahneyi yeniden inşa etmek için kurulan ve iki büyük partizan kutuptan siyasal bir alan yaratan Nida Tunus hareketinin yaşadığı düşüştür. Partilerin geri kalanının parlamentoda önemli bir ağırlık oluşturması mümkün değildir.

Şu an için Nahda sorunu, mevcut Başbakan Yusuf Şahid ile ittifak kurmak için aylardır hazırlık yapıyor olmasıdır.  Merhum Kaid es-Sibsi’nin hoşuna gitmeyen bu ittifaktan dolayı iki taraf arasında anlaşmazlık çıkmış hatta kriz noktasına varmıştı, Kaid es-Sibsi, Nahda’nın askeri birim konusundaki tavrını karşı propaganda aracı olarak kullanmıştı. Başka bir deyişle, Nahda Sayın Yusuf Şahid’in cumhurbaşkanı olmasını sağlayacak bir planlama içersindeydi ve bu çalışmalarını hala da yürütüyor. Bu durumda geriye yalnızca parlamento ile Kartaca Sarayı arasında sıkışmış bir hükümet kalacaktır. Nahda tarafından hazırlanan bu taktik, mevcut Savunma Bakanı Abdülkerim ez-Zebidi’nin cumhurbaşkanlığı seçimlerine aday gösterilmesi sürecini açık bir şekilde tehdit eder hale gelmiştir. Bu adamın halkta bir karşılığı ve güvenirliliği var, merhum Sibsi'nin cenazesiyle ilgili planlamaları tüm detaylarıyla kusursuz bir şekilde yapması ve bu konuda üstün bir performans göstermesi popülaritesini kat kat artırmıştır. Meclis başkanı olarak görev yapmış ve görevdeki geçici cumhurbaşkanı ile rekabet edebilecek en güçlü ve yetenekli aday, fakat o da adaylık niyetinin olmadığı ilan etti. Ez-Zebidi’nin aday olması “Nahda Hareketi”ni hayal kırıklığına uğratacaktır, çünkü ez-Zebidi’nin Kartaca sarayında bulunması, iktidardan aslan payını kapma hedefini zorlaştıracaktır. Şu anki soru şudur: Nahda destekli Yusuf Şahid ile Halk destekli Abdülkerim ez-Zebidi aday olmaları durumunda Cumhurbaşkanlığı'nı kim kazanacak?

Tabii ki, bu sorunun cevaplanması kolay değil çünkü seçim oyunu oy sandığı etrafında dönüyor ve Tunuslu seçmen sürpriz yapabilir, Ancak bu seçimler için verilecek savaşın daha düşük dozajlı olacağı ve daha az merak uyandıracağı çok açık. Beş yıl önce olduğu gibi, rekabetçi bir seçim maratonu olmayacaktır, daha ziyade ittifaklar ve pazarlıklar gündemde olacaktır.

Hiç kimse seçim kampanyasını parti programlarına dayandırmayacaktır, hâlbuki ülke ekonomik sıkıntı yaşıyor, ekonomik kalkınma programına, yatırım tekerleğinin yeniden nasıl döndürüleceğine ve ekonominin nasıl geliştirileceğine ilişkin bir planlamaya ihtiyaç var.

Elbette bu seçimler de son derece çekişmeli geçecek veya en azından çekişmeli başlayacak çünkü cumhurbaşkanlığı seçimleri parlamento seçimlerinden önce yapılacak. Sonuncusu yani parlamento seçimleri neredeyse Nahda’nın kazançlı çıkacağı bir seçim gibi görünse de, şimdi modern seçmenlerin şu taktiği gündemde olacak; ‘Nahda Hareketi ile Cumhurbaşkanlığı kurumu arasındaki uyumlu bir ilişkinin yolunu engellemek için cumhurbaşkanlığı seçimleri nasıl kullanılabilir.’ Çünkü Nahda Hareketi parlamento seçimlerini kazanırsa ve müstakbel cumhurbaşkanı da onun desteklemiş olduğu biri olursa hemen onunla bir ittifak kuracaktır, bu da yönetimin pratikte Nahda Hareketi’nin elinde olacağı anlamına gelecektir.

Dolayısıyla her şey cumhurbaşkanlığı seçiminde netleşecek. 

DİĞER KÖŞE YAZILARI

Editörün Seçimi

Multimedya