Afrika, Sudan’da çözüme yaklaşıldığı konusunda iyimser

Afrika, Sudan’da çözüme yaklaşıldığı konusunda iyimser

Cuma, 14 Haziran, 2019 - 07:15
Omdurman'da bir sokakta bulunan hızlı destek kuvvetlerine ait bir askeri araç (AFP)
Hartum/ Ahmed Yunus- Muhammed Emin Yasin, Londra/ Mustafa Sırri
ABD’li ve Afrikalı diplomatlar, Ömer el-Beşir’in devrilmesini takiben Sudanlı tarafların üç yıllık geçiş dönemi için yapılan düzenlemeler üzerinde anlaşamamalarının ardından halk hareketine öncülük eden Özgürlük ve Değişim Bildirgesi Güçleri (ÖDBG) ve Askeri Geçiş Konseyi (AGK) arasındaki anlaşmazlığı barışçıl bir çözüme kavuşturma çabalarına hız verdiler. Bu diplomatik çabalar, ordu genel merkezinin önündeki protestoculara karşı gerçekleştirilen ve onlarca kişinin ölümüne yol açan kanlı operasyonların ardından sivil bir otorite talep eden protestocuların ‘sivil itaatsizlik eylemini sonlandırmalarının ve ordu ile müzakerelere yeniden başlamayı kabul etmelerini’ takiben geldi.

Afrika Birliği'nin (AfB) Sudan Özel Temsilcisi Muhammed el-Hasan Lebat, Birlemiş Milletler (BM), Avrupa Birliği (AB), Troika (Amerika Birleşik Devletleri, İngiltere, Norveç), BM Güvenlik Konseyi üye devletleri, Fransa, Almanya ve diğer bir dizi ülkeden oluşan grubun Sudan krizine bir çözüm bulunması amacıyla Afrika arabuluculuğunu desteklediğini açıkladı. Ayrıca Lebat, Sudan’da çözüme yaklaşıldığı konusunda iyimser olduğunu dile getirdi.

Dün Hartum'da gerçekleştirdiği bir basın toplantısına konuşan Lebat, Afrika’da arabuluculuğunun, biri Etiyopya Başbakanı Abiy Ahmed, diğeri ise AfB ekibinin öncülük ettiği iki parçadan olduğuna dikkat çekerek, her iki parçanın da Sudanlı taraflar arasında yapılacak bir anlaşma için gerekli koşulların oluşturulması yönünde çaba sarf ettiğini söyledi. Taraflar arasında gerçekleştirilen görüşmelerde ilerleme kaydedildiğini ifade eden Lebat, kaydedilen ilerleme konusundaki iyimserliğini dile getirdi ve medyaya olumlu bir rol oynaması çağrısında bulundu.

Öte yandan AGK Başkanı Abdulfettah el-Burhan, ülkesinin olumlu bir rol oynayan süper bir güç olması itibariyle ABD ile ilişkilerini güçlendirme arzusunu dile getirdi. Burhan, dün Hartum'da ABD'nin Afrika İşleri Müsteşarı Tibor Nagy ve ABD'nin Sudan Özel Temsilcisi Donald Booth ile bir araya geldi.

Afrika İşleri Devlet Sekreter Yardımcısı Tibor P. Nagy, ABD'nin Sudan Özel Temsilcisi Donald Booth eşliğinde Sudan tarafları arasındaki çalışmalarına başladı ve önceki gün ÖDBG yetkilileri ile bir araya geldi. ÖDBG Sözcüsü Medeni Abbas Medeni, gerçekleştirilen toplantıların ardından yaptığı açıklamada, diplomata doğrudan orduyla müzakere etmeyi reddettiklerini ilettiklerini ve 3 Haziran saldırıları için şeffaf soruşturmaların yapılması gerektiği konusunda ilerleme kaydettiklerini söyledi. Ayrıca Abbas, ABD yetkililerinin kendilerine Washington'un Etiyopya arabuluculuğunu desteklediğini belirttiklerini kaydetti.

AGK Üyesi Salah Abdülhalık, yaptığı basın açıklamasında, askeri konseyin 700 ila 1000 arasında ordu mensubunu oturma eylemi alanında bulunan sivillere saldırmak suçundan tutukladığını ve bu kişilerinin yargılanacağını dile getirdi. Ancak ordunun egemenlik konseyi başkanlığı konusundaki kararlılığını sürdürdüğünü ifade eden Abdülhalık, ülkedeki mevcut güvenlik durumunun sivil birinin egemenlik konseyi başkanlığına getirilmesine izin vermediğini söyledi. Abdülhalık, ülkede istikrarın ve güvenliğin sağlanmasının ardından ordu ve hızlı destek güçlerinin derhal kışlalara döneceklerini vurguladı.

ABD’den Sudan çağrısı

ABD Dışişleri Bakanlığı dün, Sudan’da devam eden anlaşmazlıkta yer alan taraflar arasında bulunan tüm silahlı milislerin geri çekilmesi çağrısında bulundu ve ülkede son günlerde yaşanan çatışmalara ve şiddet olaylarına yönelik bağımsız soruşturmaların başlatılmasını talep etti.

ABD Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Morgan Ortagus, Dışişleri Bakanlığı'nın emekli Büyükelçi Donald Booth’u ABD'nin Sudan Özel Temsilcisi olarak atadığını belirterek, Booth’un Sudanlı taraflar ile görüşmelerde bulunacağını ve halkın taleplerini karşılayacak barışçıl bir çözüme ulaşılması için çalışmalarda bulunacağını dile getirdi. Ortagus dün düzenlediği basın toplantısında, “Dışişleri Bakanlığı olarak Büyükelçi Donald Booth'un Sudan Özel Temsilcisi olarak atandığını bildirmekten mutluluk duyuyoruz. Booth'un atanması, ABD’nin Sudan halkının yanında olduğunu ve ülkede barışçıl bir çözüme ulaşılması için çaba sarf ettiğini gösteriyor” ifadelerini kullandı.

AGK Başkanı Abdulfettah el-Burhan ile bir araya gelen Nagy ve Booth, 11 Nisan’dan sonra ülkede yaşananlar ve siyasi süreçteki ortaklarla yürütülen müzakereler hakkında bilgi aldılar.

Nagy, toplantının açık ve net olduğunu ifade ederek, toplantı sırasında 3 Haziran’da oturma eyleminin şiddet kullanılarak bastırılmasıyla birlikte yaşanan olayların tartışıldığını belirtti. Bağımsız ve şeffaf bir soruşturma yapılması çağrısında bulunan Nagy, ABD’nin Hükümetler Arası Kalkınma Otoritesi (IGAD), Afrika Birliği (AfB) ve Etiyopya Başbakanı'nın çabalarını desteklediğini vurguladı.

Nagy, bütün uluslararası toplumun, iktidarın sivil bir otoriteye teslim edilmesi ve ülkedeki ekonomik sorunların çözülmesi gibi halkın talebi olan şeyleri istediğini kaydederek, Sudan ve ABD arasındaki ilişkilerin daha iyiye gideceği yönündeki umudunu dile getirdi.

Donald Booth ise Sudan halkının iktidarın sivil bir otoriteye teslim edilmesi talebinin uluslararası toplum tarafından desteklendiğine vurgu yaptı.

Merkezi Doktorlar Komitesi: Ölü sayısı 118

AGK’ya bağlı Hızlı Destek Kuvvetlerinin 3 Haziran’da oturma eylemini kırma girişiminde bulunmasının ve aşırı güç kullanmasının ardından ülkede tansiyon yeniden yükselmişti. Sudan Merkezi Doktorlar Komitesi tarafından yapılan açıklamada, operasyonlar sırasında 118 sivilin hayatını kaybettiği kaydedilirken, Sudan Sağlık Bakanlığı bu sayının 61 olduğunu belirtmişti. ÖDBG, hemen sonrasında ülkede sivil itaatsizlik ve siyasi grev ilan etmiş ve üç gün süren bu eylemler ülkedeki yaşamı neredeyse tamamen felç etmişti. Bunun ardından AfB, Sudan’ın üyeliğini askıya alarak AGK’ya iktidarı sivillere devretmesi çağrısında bulundu. Sonrasında taraflar arasındaki müzakerelere yeniden başlanılması için girişimde bulundu ve bunu takiben Etiyopya Başbakanı geçen hafta Sudan’ı ziyaret ederek, taraflarla ayrı ayrı görüşmelerde bulundu.

Etiyopya Başbakanı'nın Sudan Elçisi Mahmud Derir, önceki gün gerçekleştirdiği bir basın toplantısında, tarafların müzakerelerin durduğu yerden yeniden başlaması hususunda anlaştıklarını açıkladı.

Öte yandan AGK Başkanı Abdulfettah el-Burhan, ÖDBG’nin devrim gençlerini temsil ettiği konusunda şüphelerini dile getirerek, taraflarca yapılan daha önceki anlaşmaları iptal etti. Ancak Abiy Ahmed’in arabuluculuğu ile birlikte taraflar, uzlaşılan hususlar üzerinden müzakerelere yeniden başlamayı ve anlaşmazlık noktası olan egemenlik konseyindeki temsil oranı meselesini görüşmeyi kabul ettiler.

Abiy Ahmed’in, egemenlik konseyinin her iki taraftan 7’şer kişi ve ek olarak tarafların üzerinde uzlaştığı bir kişiden oluşması yönünde bir teklifte bulunduğuna dair gelen haberler var. Fakat Abiy Ahmed’in elçisi Mahmud Derir, böyle bir teklif üzerinde uzlaşıldığına dair dolaşan haberleri yalanladı.

AGK Sözcüsü Şemseddin el-Kebaşi, ordu karargâhı önünde bir kez daha oturma eylemi yapılmasına izin verilmeyeceğini dile getirerek, bir haftalık kesintinin ardından internet hizmetinin yeniden sağlanmasıyla ilgili olarak “Henüz böyle bir şey söz konusu değil. Bunun için belirli bir tarih yok” dedi.

Kebaşi açıklamasının devamında Afrika arabuluculuğunun ÖDBG’den 24 saat içinde müzakerelere geri dönmesini talep etiğini fakat grubun bunu reddettiğini söyledi. Ayrıca ABD’nin iktidarın sivillere devri talebiyle ilgili bir soruya, “Ne ABD ne de başka bir otorite bize birtakım şartlar ve taleplerle gelmedi. Sudan'ı ziyaret eden ABD yetkilisi herhangi bir talepte bulunmadı” diyerek cevap verdi.

Editörün Seçimi

Multimedya