Kürtler Moskova’ya Şam’ın 'Kürtlerin özerkliğini kabul etmesini sağlama' çağrısında bulundu

Kürtler Moskova’ya Şam’ın 'Kürtlerin özerkliğini kabul etmesini sağlama' çağrısında bulundu

Cuma, 18 Ocak, 2019 - 07:30
Menbiç yakınlarındaki Rus araçları (AFP)
Londra/İbrahim Hamidi
Şarku’l Avsat, Suriyeli Kürt yetkililerin Rusya’ya sunduğu yol haritası metninde yer alan 11 maddeyi yayınladı. Söz konusu yol haritası kapsamında, Şam’ın ülkenin kuzeydoğusundaki özyönetimi tanıması, yeni bir anayasa ile doğal kaynaklara katılımın garanti altına alınması, seçilen Devlet Başkanı Beşşar Esed’in tanınmasına mukabil ayrımcı tedbirlerin kaldırılması ve devletin merkeziyeti, sınırları, bayrağı ve ordusuna ilişkin talepler yer alıyor.

Şarku’l Avsat’a konuşan bir Kürt yetkili, Kürt yetkililerin Rus tarafına, benimsenen prensiplerin ayrıntılı bir yol haritasını teslim ettiğini ve YPG Genel Komutanı Sipan Hemo’nun geçen yılın sonunda Şam ve Moskova'ya tarihi ilan edilmeyen iki ziyarette bulunarak Rus tarafından Şam ve Kürtler arasındaki herhangi bir anlaşmanın garantörü olması teklifinde bulunduğunu söyledi.

Hemo, Rusya’da görüşmelerde bulundu

ABD Başkanı Donald Trump’ın geçen yılın sonunda Suriye'den bütünüyle ve hızlı bir şekilde geri çekilme kararını açıklamasının ardından, önce Hmeymim’i ve sonrasında Şam'ı ziyaret eden Hemo, Rus ordusunun komutanlarının da katılımıyla Suriye Ulusal Güvenlik Bürosu Başkanı Ali Memlük, Suriye Savunma Bakanı Ali Eyyüb ve Askeri İstihbarat Birimi başkanı ile görüşmelerde bulundu. Ayrıca 29 Aralık'ta Rus başkentini ziyaret eden Hemo, Rusya Savunma Bakanı Sergey Şoygu, Genelkurmay Başkanı Valeriy Gerasimov ve Genelkurmay Başkanlığı Ana Harekât Dairesi Başkanı Orgeneral Sergey Rudskoy ile bir araya geldi.

Yetkili liderin aktardığına göre, söz konusu yol haritasında yer alan maddelerden 5’i Kürt tarafının taleplerini, geri kalan 6’sı ile Şam’ın taleplerini karşılıyor.

Yol haritasında yer alan ilk iki maddede, “Suriye'nin birleşik ve başkenti Şam olan merkezi bir devlet olduğu ve 2014 yılında yapılan seçimler ile seçilen Beşşar Esed’in tüm Suriyelilerin başkanı olduğu” kaydedilirken, üçüncü maddede, doğal zenginliklerin tüm Suriyelilerin ulusal bir zenginliği olarak kabul edilmesi yer alıyor.

Suriye petrolünün yüzde 90'ı SDG kontrolünde

YPG birimlerinin omurgasını oluşturduğu ve Washington liderliğindeki uluslararası koalisyon tarafından desteklenen Suriye Demokratik Güçleri (SDG) tarafından kontrol edilen 185 bin kilometrekarelik alanın  2011'den önce 360 ​​bin varil üretimini içeren Suriye petrolünün yüzde 90'ını, doğal gazın yarısını, ülkedeki en büyük üç barajın yanı sıra pamuk ve tahıl üretiminin çoğunluğunu içerdiği biliniyor.

Altıncı maddede, Kürt tarafının devletin tek bir ordusu olduğunu kabul etmesi, ancak gelecekteki düzenlemeler kapsamında ulusal ordu içerisinde 70 ila 80 bin savaşçısı bulunacak olan Suriye Demokratik Güçleri’ne dayanan müşterek bir pozisyonun bulunması öngörülüyor.

Washington, Fırat Nehri ve Menbiç’in doğusu ile Suriye, Ürdün ve Irak'ın birleştiği noktada yer alan el-Tanf üssünün yakınında, Amerika'nın müttefiklerin kontrolündeki alanlarda güvenlik ve istikrarı sağlamak için 35-40 yeni savaşçıyı eğitmek üzere bir program ortaya koymuştu. Ayrıca yerel polisin yanı sıra Kürt iç güvenlik güçlerinin de eğitimi hususunda teşviklerde bulunmuştu.

Eski BM Suriye Özel Temsilcisi Staffan de Mistura, hükümete ve muhalefet heyetlerine geçen yılın başlarında Soçi'deki Suriye Ulusal Diyalog Konferansında onaylanan 12 siyasi maddeden oluşan bir bildiri sunmuştu. Bildiride yer alan orduya ilişkin bir maddede, münhasıran ulusal sınırları koruyan ve halkı dış tehditlerden muhafaza eden güçlü ve birleşik bir silahlı kuvvet ile ulusal güvenliği korumaya odaklanan ve yasalara uygun hareket eden istihbarat ve güvenlik servisinin bulunmasının gerekliliği yer alıyordu.

“Olağanüstü hal yasası yürürlükten kaldırılmalı”

Öte yandan, Moskova’ya teslim edilen yol haritası kapsamında yer alan Kürt taleplerin ilki, anayasa değişikliği uyarınca olağanüstü hal yasasının yürürlükten kaldırılmasını ve bağımsız bir yargının yolunu açacak olan anayasal reformların yapılmasını içeriyor. Bu, 2011 yılından sonra çıkarılan kanunlarda ve 2012 yılında kabul edilen anayasada değişiklikler yapılması anlamına geliyor.

Kürtlerin ikinci talebi içerisinde ise Şam’ın ülkenin kuzeydoğusundaki özyönetimi tanıması ve Kürt halkına yönelik olan bütün ayrımcı tedbirleri kaldırması yer alıyor. Söz konusu ayrımcı ve haksız tedbirlerin yer aldığı üçüncü maddede, “1962 yılında yapılan istisnai nüfus sayımı ve binlerce Suriyelinin vatandaşlığının ve kimliğinin inkar edilmesi” gibi durumlar yer alıyor.

Dördüncü maddede, Süryani, Türkmen, Arap ve diğerleri gibi Kürtlerin de Suriye halkının önemli bir bileşeni olarak tanınması gerektiği belirtilirken, beşinci madde kapsamında Kürt bölgeleri de dahil olmak üzere tüm bölgeler için bir bütçenin belirlenmesi ve doğal kaynakların adil bir şekilde dağıtılması talep ediliyor.

Şam'daki yetkililer daha önce, müzakerelerin başarısız olması durumunda kuzeydoğuya karşı askeri bir harekat gerçekleştirileceğini ima etmişlerdi.

“Rus modeli Suriye’de uygulanamaz”

Ayrıca Kürt tarafının özerklik talebi ile Şam’ın 107 sayılı kanun uyarınca yerel yönetim hususunda ısrar etmesi ile birlikte Suriye Demokratik Güçlerinin siyasi kolu olan Suriye Demokratik Konseyi ile Şam arasında bir dizi müzakere gerçekleştirildi. Moskova, tarafları müzakerelere devam etmeleri için birçok kez teşvik etti. Bunun yanı sıra Rus Savunma Bakanlığı’ndaki yetkililer Rus federal modelinin kabul edilmesini ima ederken, Şam “Rus deneyiminin Suriye'de uygulanamayacağını” belirtti.

Şam görüşmeler konusunda iyimser

Suriye Dışişleri Bakan Yardımcısı Faysal Mikdad, Rusya’nın başlattığı görüşmelerde kaydedilen ilerlemeye işaret ederek Şam ile siyasi bir anlaşma yapmak isteyen Kürt gruplarla diyalog konusundaki iyimserliğini dile getirdi. Geçmiş deneyimlerin cesaret verici olmadığını fakat şimdi bazı şeylerin sona gelindiğini kaydeden Mikdad, “Bazı Kürtlerin Suriye devletinin ve Suriye halkının ayrılmaz bir parçası olduğunu iddia etmesine ilişkin uygun koşulların bulunduğunu düşünüyorum. Bu yüzden daima iyimserim” ifadelerini kullandı.

 

Editörün Seçimi

Multimedya