​تنگنای ایران و جنگ تنگه‌ها

​تنگنای ایران و جنگ تنگه‌ها

پنجشنبه, 25 ژوئيه, 2019 - 10:15

رئیس جمهوری امریکا دونالد ترامپ در «توئیتر» نوشت:« ایران در آشوبی کامل به سرمی‌برد و اقتصادش مرد و بدتر خواهد شد». روشن است که دیگر تهران قادر به پنهان ساختن تنگنایش نیست و به تنگه‌ها پناه برد بلکه بتواند از آن مخمصه بیرون بیاید.

در جنگ جدید تنگه‌ها تهران تلاش می‌کند با بهره‌گیری از سلاح گذرگاه‌های آبی معادله «محاصره در مقابل محاصره» را میان خود و جامعه جهانی تحمیل کند. با فشار برحرکت کشتی‌ها در تنگه هرمز و با تاکتیک دقیق، قصد دارد دو پیام را بفرستد؛ یکی کاملا روشن و علنی، اینکه برای برهم زدن ثبات بازارهای انرژی تردیدی در ایجاد مزاحمت برای نفتکش‌ها به خود راه نمی‌دهد. پیام دوم که بسیار خطرناک‌تر است، اینکه تا وقتی که واشنگتن همچنان مانع از صادرات نفتش بشود هرچه در توان دارد برای جلوگیری از عبور انرژی به بازارهای جهانی به کارخواهد بست. این پاسخ سریع تهران به لندن را توضیح می‌دهد وقتی که محموله بزرگ نفت خام را در جبل طارق متوقف ساخت که تصور می‌شود به سوریه می‌رفت. اتفاقی که تهران را واداشت مقابله به مثل بکند و اجازه نداد نفتکش بریتانیایی از تنگه هرمز عبور کند و آن را مجبور ساخت مسیر خود را به سمت بنادر ایرانی تغییردهد. آن را با ادعای عدم رعایت قوانین و مقررات دریایی توقیف کرد؛ مسئله‌ای که سخنگوی نخست وزیر بریتانیا ترزا می رد کرد. او به خبرنگاران گفت« کشتی به بهانه دروغین و غیرقانونی توقیف شد و ایرانی‌ها باید آن را و کارکنانش را سریعا آزاد کنند».

بدون شک رفتار ایرانی‌ها از فکر مقابله به مثل با بریتانیا فراتر رفت و می‌توان آن را تلاش ایران برای هرچه بیشتر گرفتار کردن لندن درپرونده هسته‌ای دانست و تنش‌افزایی در منطقه خلیج به قصد فشار به آنها تا اروپایی‌ها را ناچار سازند به دولت ترامپ فشار بیاورند تا از شدت تحریم‌ها کاسته شود. آن را به سمتی بکشانند که در مذاکرات نرمشی نشان دهد تا ایران بتواند از برخی شرط‌هایی (پیش شرط‌هایی پیش از شروع هرمذاکره‌ای) که وزیرخارجه امریکا مایک پمپئو قرارداد عبور کند. علاوه براین ایجاد مزاحمت برای بریتانیا پس از ناامید شدن تهران از توان اروپایی‌ها در کمک به راه اندازی نظام تبادل تجاری ویژه آغاز شد که به ایران این توان را می‌داد تا تحریم‌های مالی و اقتصادی را که واشنگتن برآن اعمال کرد، دور بزند.

نتیجه اما ماجراجویی جدید ایران در هرمز در برابر کشوری بزرگ که درصف اول مخالفان هر حرکت نظامی در منطقه بود، کمیته فوق‌العاده دولتی بریتانیا را برآن داشت تا تصمیم‌های استراتژیک در باره استقرار مجدد نیروی دریایی‌اش در آبهای خلیج عربی و دریای عمان بگیرد تا امنیت تردد نفتکش‌های غول پیکر را تأمین کند و مانع از اقدام ایران برای برهم زدن حرکت دریانوردی بین‌المللی یا تهدید به بستن تنگه هرمز بکند. وزیر خارجه بریتانیا جرمی هانت اعلام کرد« کشورش برای تشکیل نیروی حفاظت دریایی اروپایی در خلیج تلاش خواهد کرد تا تردد امن برای کشتی‌های باری در این منطقه حیاتی تضمین شود». پس از توقیف نفتکش بریتانیایی به هنگام عبور از تنگه هرمز، او تأکید کرد کشورش خواهان رویارویی با ایران نیست.

در عمل «سپاه پاسداران» ایران تهدیدهای رهبر جمهوری اسلامی سید علی خامنه‌ای علیه بریتانیا را اجرا کرد که پس از توقیف نفتکش ایرانی توسط بریتانیا اظهار کرد. او تأکید کرد «بریتانیا بهای  دزدی دریایی را که به آن دست زد خواهد پرداخت». نظام تهران بر امکان مبادله دو کشتی توقیف شده حساب باز کرد، اما از بدشانسی منجر به بسیج جامعه جهانی علیه این رفتار ایران شد به گونه‌ای که درمرحله بعد ناچار است با حضور نظامی سنگین غرب درآبهای بین‌المللی و در مقابل سواحلش کنار بیاید. سواحلی که زیر نظر نیروی دریایی بین‌المللی خواهد بود که هدفش تأمین امنیت دریانوردی در آبهای خلیج است.

در این چارچوب بعید نیست که دیدار نخست وزیر عراق عادل عبدالمهدی که به طور غیر منتظره و پس از تماس‌های تلفنی با وزیر دفاع بریتانیا پنی موردانت برقرار کرد، وارد تهران شد. این دو در تماس‌های تلفنی خود بر ضرورت تحقق امنیت و ثبات در دو منطقه خلیج عربی و خاورمیانه و آزادی کشتیرانی برای همه کشورها و احترام به قوانین بین‌المللی تأکید کردند. این دیدار پیام‌های اطمینان بخش و هشدار دهنده برای تهران داشت که درآنها لندن تأکید می‌کند، این نیرو بخشی از سیاست فشار امریکا بر تهران نیست اما در مقابل امکان اعمال تحریم‌های اقتصادی سختی را بررسی می‌کند و لندن بعید نمی‌داند علیرغم توافق هسته‌ای، پیشنهادهای ایالات متحده را برای اجرا درآینده بررسی کند.

یک بار دیگر تهران گمان می‌کند مبارزه‌ای را که راه انداخته با امتیاز می‌برد، اما درواقع بهانه‌ها را برای جامعه جهانی آماده می‌کند که برای حفاظت از منافعش نیروهایش را تقویت ‌کند و تلاش‌های میانجی‌گران با ایالات متحده را ناکام می‌سازد. رئیس جمهوری امریکا درباره این رویدادها گفت:« حالا بسیار سخت شد که تمایلی برای رسیدن به توافق با ایران داشته باشم».


دیدگاه‌های دیگر

پیشنهاد ما

چند رسانه‌ای